Are you the publisher? Claim or contact us about this channel


Embed this content in your HTML

Search

Report adult content:

click to rate:

Account: (login)

More Channels


Channel Catalog


Channel Description:

kontakt: magister.umetnosti@gmail.com
    0 0

    kritika originalno objavljena na Monitoru


    2017
    režija: Luc Picard
    scenario: Nicole Bélanger, Luc Picard (prema romanu Nicola Bélanger)
    uloge: Milya Corbeil-Gauvreau, Anthony Bouchard, Henri Richer-Picard, Alexis Guay, Clare Coutler, Julie Ménard, Jean-François Bourdeau, Martin Desgagne, Sophie Cadieux

    Već sa prvim scenama koja nam objašnjavaju kontekst vremena i prostora, jasno nam je da Cross My Heart neće ni u kojem slučaju biti sasvim običan dečiji film kakav očekujemo u berlinskoj Generation Kplus konkurenciji, pa makar ni uz relativno visoki limit od 12 godina. Situacija koju vidimo je kompleksna i prilično direktno predstavljena: godina je 1970, mesto je Montreal, a pod plaštom hippie-pokreta radikalno levičarske ideje spojene sa nacionalističko-separatističkim eksplodiraju u formi terorizma i izazivaju državnu represiju, sa sve vojskom na ulicama i policijskim satom. Kći će upitati oca jesu li ti teroristi sa televizije dobri ili loši momci, na šta će on odgovoriti da su to dobri momci koji čine loše stvari.

    Međutim, kada se otac razboli od raka, završi u bolnici, pa onda prikovan za kućni krevet, majka padne u depresiju, a finansije odu u čabar, bistra i buntovna curica Manon (Corberil-Gauvernau) će prvo završiti kod tetke zajedno sa bratom (Bouchard) i rođacima (Richer-Picard, Guay), a onda će se ona i brat naći u opasnosti da padnu šaka socijalnoj službi i budu razdvojeni po familijama. Kontekst je sve, Kanada nije uvek bila socijalno odgovorna država (u pozadini se vide nalepnice koje pozivaju na otpor javnom zdravstvu), televizor u boji se smatrao luksuzom, a jezik kojim se u kući govorilo je označavao i klasu i politička opravdanja.

    Kako god, inspirirani terorističkim napadima iz vesti, Manon i družina klinaca će oteti anglofonu, jedva pokretnu bakicu, odvesti je u kolibu i pisati preteća pisma zahtevajući nepovredivost familije. Policija će, naravno, misliti da je reč o dva odvojena slučaja, odbegloj deci i ozbiljnoj otmici, ali pravo je pitanje koliko mogu izdržati četiri maloletnika i stara, fizički načeta osoba koji ne govore istim jezicima pre nego što situacija postane tragična.

    Reditelj Luc Picard uspeva da kroz dobar deo filma balansira lake i teške tonove, humor i ozbiljnost, nevinost i opasnost vodeći se klasicima filmova o odrastanju poput Reinerovog Stand by Me sa odjecima turbulentnih 60-ih i 70-ih u Quebecu što smo mogli videti u Valéeovom filmu C.R.A.Z.Y. iz 2005. godine, klinci imaju igrivu zajedničku vibru dok su stariji u nekim svojim, klincima nerazumljivim filmovima, i većina viđenog se može otpisati kao nepažljiva avantura. Čak i francuski naslov prevodiv kao “Kraljevi budala” govori tome u prilog. Uz solidan tempo, detaljno rekonstruiran period i vrlo fluidnu glumu, Cross My Heart se čini kao ugodan film.

    Imam, međutim, dva moralna problema kada se već radi o filmovima o deci i za (doduše nešto malo stariju) decu. Prvi, portret pun simpatije za kvebeške komunističke teroriste, se možda može otpisati kao subjektivni pogled male Manon, pa se čak i kraj koji slavi dečije odmetničke fantazije može tumačiti u tom hm, avanturističkom ključu. Drugi problem je verovatno nasleđen iz izvornog romana, a to je incestuozna privlačnost između Manon i nešto starijeg rođaka koja nije dovoljno izgrađena, motivirana i sa nekakvom pred-istorijom, a nije ni tema filma, pa samo smeta. Te dve stvari stvaraju tonalni disbalans koji potpuno potapa ceo film. Žiri od tih moralnih problema nije patio – Cross My Heart je nagrađen glavnom nagradom u Generation Kplus sekciji.


    0 0

    kritika originalno objavljena na DOP-u:


    Verovatno se, u teoriji, svakom sa nešto talenta može posrećiti hit-pesma, dobra knjiga ili kultni film, ali za konzistentno dobre naslove, muzičke, literarne ili filmske, potrebno je biti majstor zanata. Najviše majstorstva, pak, iziskuje napraviti nešto tako obično i žanrovski kodirano poput trilera da svaki novi uradak bude uzbudljiv. Ekstra poeni se dobijaju ako se autor kreće kroz određeni opseg tema i ako ih se već dodirnuo u jednom svom ranijem, prilično recentnom filmu. Based on a True Story je dokaz da je, osim što je osvedočeni perverznjak, Roman Polanski apsolutni majstor zanata kojem od još uvek živih autora mogu konkurirati tek Brian de Palma, David Fincher i François Ozon.

    U pitanju je ekranizacija istoimenog romana Delphine de Vigankoji već od izlaska pred literarnu publiku nosi etiketu “hitchcockovskog”. Scenario je napisao sam Polanski uz pomoć još jednog etabliranog arthouse filmaša sa izraženim žanrovskim potencijalom, Olivera Assayasa. Tema su odnos autora pod blokadom i pisca iz senke, krađa identiteta i svojevrsni kanibalizam u literaturi. Dodajmo na to činjenicu da postoji pritisak javnosti da autor nešto “isporuči” i da to stvara unutarnju anksiozu i depresiju, pa samo pojačava blokadu. A za bonus uzmimo u obzir da su i autor i “ghost writer” - žene, u bazično patrijarhalnom društvu, sa na rođenju ucepljenom dozom nesigurnosti i straha. I eto nama klupka psihologije, autorstva, krađe inspiracije…



    Autorica u krizi je Delphine Dayrieux čije ime povlači jasnu poveznicu do autorice izvornog romana i koju igra rediteljeva supruga Emmanuelle Seigner. Njena spasiteljica, žena koja za život zarađuje tako što piše umesto onih koji to ne znaju, a navodno imaju priču za ispričati, dakle raznih poznatih ličnosti, političara, glumaca i pevača, predstavlja se imenom (nadimkom) Elle i igra ju proverena “femme fatale” Eva Green. Elle ulazi u Delphinin autorski svet, životni prostor, pa i život kao takav, preuzima ga i pokušava ju naterati da iz sebe izbaci “skriveni roman”, nešto iznad autobiografije i fikcije.

    Delphine je blokirana, depresivna i nesigurna, a ni veza sa Françoisom, publicistom koji po Americi juri “kapitalce” poput Cormaca McCarthyja, Dona DeLilla i Bretta Eastona Ellisa za intervjue kojeg igra veteran Vincent Perez, joj ne uliva samopouzdanje. Sa druge strane, Elle je impulsivna, njen bes zna uplašiti čoveka, ali je slobodna i preduzimljiva. Delphine možda nema priču u sebi. Elle možda ima. Ko tu od koga profitira? Ko na kome parazitira?

    Hemija između njih dve je izvrsna, a dinamika odnosa fluidna. Njih dve čak i “pod određenim uglom i svetlom” mogu zaličiti jedna na drugu, što će se pokazati neobično bitnim na jednoj točki zapleta, a i kasnije. Možda fali neka “vruća” scena koju bi de Palma sigurno ubacio, ali Polanski, čini se, ne želi (više) provocirati na takav način.



    Upravo ta dinamika odnosa između fascinacije, međuzavisnosti i straha, možda ljubavi i mržnje, ključna je za pasažu pred kraj filma kada ograničeno pokretljiva Delphine i Elle odu iz gradske vreve Pariza na osamu u provinciji. Kiša asocira na MiseryRoba Reinera(po romanu Stephena Kinga, kad smo već kod majstora, je li), što je i epilog koji očekujemo. Ali Polanski ne bi bio majstor kada ne bi imao još poneki as u rukavu.

    Jer ma šta mislili o njemu privatno, majstor zanata ostaje majstor zanata. “Stanarsku trilogiju” mu je nemoguće oduzeti. Chinatown takođe. Čak i u poodmakloj fazi karijere, Polanski je iz sebe istisnuo epitom i etalon filma svađe kao što je to Carnage i čak do kraja razgolitio svoju perverziju u Venus in Fur po drami Davida Ivesa i Masochovom (hint mazohizam) literarnom predlošku gde je nasuprot svoje suproge postavio glumca i reditelja koji izgleda kao preslika mlađeg njega. Based on a True Story nije dometa njegovih antologijskih filmova niti je najhrabriji i zapravo zauzima pri sredini po kvalitetu u autorovom opusu. Međutim, to su još uvek neslućene visine za veći deo savremene kinematografije i besplatni masterclass za one koji bi nešto slično pokušali.


    0 0


    2017.
    režija: Mouly Surya
    scenario: Rama Adi, Garin Nugroho, Mouly Surya
    uloge: Marsha Timothy, Egy Fedly, Dea Panendra, Yoga Pratama

    Kako uopšte shvatiti kada neki film nazovemo “tarantinovskim”, s obzirom da Tarantinoveć dugo nije (ako je ikada) napravio nešto originalno, već samo slaže uticaje starijih kultnih klasika sa različitih strana sveta u nešto kao cool? Indonežanska autorica školovana u Australiji, Mouly Suryase verovatno ne bi uklopila u Tarantinov autorski svetonazor iako u principu radi istu stvar u svom novom filmu Marlina The Murderer in Four Acts. Doduše, motivi su joj različiti, ona ne gađa neki “cool” efekat niti se igra aktivizma, ona zaista postupa aktivistički pričajući priču koja je bitna, makar njoj.

    Već sam način otvaranja ovog spaghetti westerna na azijski način je briljantan, sa onim širokim totalima indonežanske ruralne pustopoljine, kućom na osami, motociklom u pokretu i morriconeovskom muzikom u pozadini koja ukida svaku mogućnost “slice of life” drame koja se obično vezuje za takav “setting”. U toj kući živi naslovna junakinja (Timothy), sveža udovica koja je godinu dana ranije pokopala sina. Na motoru se vozi Markus (Fedly), nastup mu je malo patronizirajući, malo bahat, sa stalnom pretnjom nasiljem. On joj govori kako udovica ne bi smela da živi sama, kako će doći njegovi pajdaši pa će joj na ime stvarnog ili fiktivnog duga oteti novce (ako ih ima) i stoku, a onda će je, ako im ostane vremena i silovati njih sedmorica.
    Čemu takva otvorena pretnja? Zato što Markus nastupa sa pozicije moći. Zato što je reč o najsiromašnijoj provinciji i inače siromašne zemlje sa oštrim socijalnim razlikama. Zato što policije nema nigde i zato što je silovanje nemoguće dokazati bez doktora koji dolazi jednom mesečno. Zato što je u Indoneziji (barem je tako bilo za vreme one krvave diktature) terminfreeman” koji uliva strahopoštovanje označava gangstera.

    Uplašena, Marlina će učiniti sve što je u njenoj moći da takvo poniženje izbegne. Markus će platiti glavom, bukvalno, od mačete u njenim rukama, i ta će glava kasnije poslužiti kao pokretač zapleta i posveta Peckinpahui njegovom surealnom remek-delu Bring Me the Head of Alfredo Garcia. Njegovi će drugari biti otrovani supom koju im je ona poslužila u dnevnoj sobi u čijem se kutu još uvek “kiseli” leš njenog muža. Svi osim dvojice koji su tu tom trenutku tovarili krave na kamion.

    I to se sve dešava samo u prvom činu od četiri jednako dugačka, a to znači da pred sobom nemamo klasičan “revenge flick”. Drugi i treći, kontemplativniji i svakako sporiji tematiziraju promenu u Marlininoj psihi i putovanje do policije da prizna svoj zločin i ukaže na tuđe. U njima će Marlina zajedno sa trudnom prijateljicom Novi (Panendra) koja u desetom mesecu trudnoće (bukvalno, beba opasno kasni) traži svog muža sezonskog radnika koji se zbog bapskih priča skriva od nje i prezire je pomalo, bežati od preživele dvojice pljačkaša željnih osvete i boriti se za svoj život, a protiv ukorenjene patrijarhalne slike sveta.
    To sve ima smisla i kao posveta žanrovskim i arthouse klasicima, i kao socijalni ekspoze i kao uvrnuta crnohumorna zabava i kao meditacija o borbi za život protiv svih šansi. Čak nije ni problem što je dinamički vrhunac postignut već na početku, logikom klasične muzike očekuje se spuštanje tempa pre njegovog ponovnog dizanja. Problem koji nastaje sa četvrtim činom nije samo što do tog ponovnog skoka ne dolazi i što nam autorica daje potpuno drugačiju perspektivu nego u prethodne tri celine, već i što bez razloga krši i menja logiku svoje heroine i od nje ponovo pravi žrtvu. Opet, postavlja se pitanje kako priču koja je otišla u tom pravcu završiti, a nijedan odgovor nije zadovoljavajući.

    Svejedno, reč je o kvalitetnom filmu i autorici koja očito zna šta radi kada se hvata svih tih različitih žanrova, filmskih motiva i pristupa, a opet ostaje postojana u svom stilu. Marlina the Murderer in Four Actsje svoju premijeru doživela u Cannesu, u selekciji Director’s Forthnight, kao tek treći indonežanski film uvršten na ovaj prestižni festival, obišla još sijaset festivala različitih profila i verovatno će još. Reč je o vrlo versatilnom filmu koji će vrlo lako naći publiku različitih tipova, od zaklete žanrovske do hermetične arthouse klike. Na kraju krajeva, ni socijalnu komponentu ne treba zaboraviti jer istovremeno tretira položaj žene u nasilnom i patrijarhalnom društvu i to ne čini na patronizirajući, zapadnjački ili kakav god način, već sa punim poštovanjem za svoju junakinju i lokalnu sredinu kojom se ona kreće.




    0 0

    previously published on Cineuropa



    Horizons, a film by Serbian debutant writer-director Svetislav Dragomirović, having its domestic and European premiere at Belgrade FEST after world-premiering at last year’s Cairo International Film Festival tells the familiar story about skeletons in the family closet resulting in tragedy, but in a new and, considering the context of Serbian cinema, refreshing way. If the film were just a tad more accomplished and braver to ditch the melodramatic clichés, it would be considered revolutionary as the first Serbian backwoods noir, but is still pioneering as the first articulated attempt in that direction.

    Horizons begin at the end of the story: two brothers Zoran (played by Slobodan Beštić of A Serbian Film) and Milan (Gojko Baletić, known for his roles in theatre and on television) accompanied by his teenage son Slobodan (Nikola Stanimirović) meet on boats in the river. Zoran tries to steal a piece of Milan’s fishing net, the fight ensues and the shots are being fired presumably with fatal consequences. It serves well as a hook (pun intended) since there has to be something more for brothers to try to kill each other than a piece of net.

    As the narrative progresses, the layers of mystery are being peeled off, uncovering the story Zoran’s much younger girlfriend Jovanka (Jovana Gavrilović of Requiem for Mrs. J fame) being pregnant with someone else and being scheduled for an illegal abortion with the local veterinarian (Stefan Bundalo) which does not go as planned. With each “reset” in the presentation, more and more pieces fit to the narrative mosaic, with key scenes such as two visits to the veterinarian’s and a hunting-fishing trip being revisited from different angles.

    Filmed in widescreen by cinematographer Strahinja Pavlović and using the palette of dirty greys and muddy browns, the film’s visual identity relies heavily on the locations of swamps in Serbia’s north-eastern region of Banat, which is not a bad thing at all. Underlined by the sound scheme of ambient sounds of wind blowing, branches crackling under the feet, car and boat engines running, the sense of isolation and desperation is complete. Production design by Maja Đuričić and costume design by Ivana Nestorovićpaint the realistic picture of the less glamorous aspects of Serbian rural life.

    The third act, set about 20 years after the events and focused on adult Slobodan, now a priest played by Boris Pingović and his cousin Goran (Nebojša Rako) breaks the flow of non-linearity seen earlier, but the pace still remains meditative and deliberate. Thematically reminiscent of the final third of Derek Cianfrance’sThe Place Beyond the Pines, but more sedate, it serves well both as an epilogue and a coda to a more than decent film.


    0 0
  • 03/12/18--01:00: Izgrednici / Offenders
  • kritika originalno objavljena na Monitoru

    2017.
    režija: Dejan Zečević
    scenario: Đorđe Milosavljević
    uloge: Mladen Sovilj, Radovan Vujović, Marta Bjelica, Svetozar Cvetković, Predrag Ejdus, Boris Isaković, Branka Šelić

    Dejan Zečević je žanrovski reditelj sa verovatno najvećom kilometražom u Srbiji, ne samo u svojoj generaciji nego i uopšte. Svi njegovi radovi imali su upliva žanrovske kinematografije, a neretko koketira i estetikom B-filma i trashom, često radeći u uslovima daleko od savršenih u budžetskom i produkcijskom smislu. Njegov rad na omnibusu Paket aranžman, prvenac – začudni dokumentarac Dečak iz Junkovca, uvrtnute komedije Kupi mi Eliota i Mala noćna muzika, prvi horor američkog tipa T.T. Sindrom, politički triler Četvrti čovek, ratna drama sa natprirodnim elementima Neprijatelj, pa i SF horor na engleskom jeziku namenjen pre svega globalnom video-tržištu The Rift mogu se smatrati bazom srpskog (post-yu) žanr-filma.

    Ako još uzmemo u obzir da je Zečević opet udružio snage sa scenaristom Đorđem Milosavljevićem, inače rediteljem dva kultna starija žanrovska naslova na prelazu milenija – visokostilizirane varijacije na temu “And there was none” pod naslovom Točkovi, te mračnog psiho-trilera Mehanizam, te pouzdanim “štancerom” sa kojim je već radio na Paket aranžmanu i Neprijatelju, da je svetsku premijeru imao “preko bare” u Chicagu i da na beogradskom FEST-u ima evropsku, te da u film postavlja sociološki eksperiment kao što je to učinio Stevan Filipović u nedavnom Pored mene (za koji trenutno sprema nastavak Pored nas), Izgrednici se čine kao izuzetno zanimljiv i inteligentan film koji dolazi u pravo vreme. Ali nažalost, većina toga ostaje samo u teoriji, dok su u praksi Izgrednici puni nedostataka i završavaju kao promašaj za dlaku.
    “Udica” kojom nas Milosavljević i Zečević “kače” je dobra. Na ekranu se smenjuju slajdovi sa primerima urbane devastacije – srušenim kućama, zapuštenim i napuštenim prostorima, smećem koje se gomila i sličnim prizorima iz urbanog života, dok profesorski glas iz “off-a” objašnjava da je ta pojava prirodni pratilac ratnih i kriznih vremena, ali da se zna pojaviti i van tog konteksta. Otkrivano da je reč zaista o fakultetskom predavanju profesora Zurovca (Cvetković) koji postavlja radikalnu tezu zvanu “Tetris teorija haosa”. Analogija sa popularnom logičkom igrom se nalazi u tome da svi želimo red i zato igramo kako najbolje možemo da ga održimo, ali kad jednom počnemo gubiti kontrolu kao u igri, puštamo nered da se gomila i da nas preuzme. Razlika je, međutim, u tome što u Tetrisu uvek možemo započeti novu igru, pa je cena haosa koju plaćamo samo malo anksioze, dok se život ne može “resetirati”.

    Zaplet koji sledi je empirijski eksperiment postavljen da potvrdi profesorovu teoriju, a koji će za svoju master-tezu sprovesti troje njegovih studenata. Tako ćemo dobiti tri ogledna mesta posmatrana skrivenim kamerama. Na jednom će se na praznom zidu pojaviti svastika nacrtana auto-lakom, što će možda ohrabriti druge da nastave sa grafitiranjem. Na drugom će se ulična svetiljka stalno razbijati pružajući osećaj mraka, privatnosti i anonimnosti. Na trećem, u zabačenom hodniku, pojaviće se određena količina smeća sa ciljem da se ono možda umnoži. Da bi se eksperiment ubrzao, potreban je “statistički zlikovac”, slučajni izgrednik koji će iskoristiti jedno ili sva tri mesta u svom daljem doprinosu neredu.

    Eksperiment takvog tipa, međutim, nosi sa sobom i određene etičke i moralne dileme. Prvo, kako odoleti “štimanju” rezultata, odnosno petljanju sa eksperimentom ili makar njegovim tempom? Drugo, šta uraditi kada se izgred, pogotovo malo “žešći”, zaista i dogodi – pozvati nadležne organe i ugroziti eksperiment ili pustiti da se stvari odvijaju normalnim tokom dok je nečiji život ugrožen? Treće i najzanimljivije, da li, kada i kako eksperimentator postaje deo eksperimenta, odnosno koliko nered iz vana utiče na njega i njegovu poziciju?
    Neke od autorskih odluka itekako imaju smisla i efekta. Recimo snimanje u crno-beloj tehnici i u starom, uskom formatu 4:3 što lokacije novobeogradskih blokova čini još sivljim, rigidnijim i dehumaniziranijim, ako je to ikako moguće na sličan način na koji je kamera u La haine dehumanizirala arhetipsko parisko predgrađe “banlieu”. Takođe uglovi koje Zečević i direktor fotografije Miladin Čolaković biraju, dovode do efekta da je dobar deo filma snimljen skrivenim kamerama za prismotru, što je narušeno jedino povremenim pokretima kamere i činjenicom da je fotografija možda za nijansu previše oštra i jasna.

    Problem je, međutim, “teška ruka”, kako u pisanju, tako i u poentiranju napisanog režijom. Prvo, likovi su plošne i već viđene konstrukcije. Za profesora nam je jasno da je manipulativni ljigavac sklon naučnom fanatizmu još od kada ga prvi put vidimo van katedre, u kabinetu, i Svetozar Cvetković ne može da ga “očoveči” ma koliko dobar glumac bio. Ali “ludi profesor sociologije” je barem zanimljiv kliše, što se ne može reći za njegove studente. Prvo, studentica Teodora (Bjelica) koja zavodi profesora za poziciju asistenta dok je istovremeno u vezi sa kolegom, pa je još i trudna sa jednim od njih dvojice i u teškoj moralnoj dilemi. Taj kolega Alek (Radovan Vujović poznat po ulozi u Filipovićevom Šejtanovom ratniku) je, naravno, pritupasti alfa-mužjak i zaštitnik u pokušaju i, podrazumeva se, bivši huligan koji živi sa “niškoristi” ocem nakon majčine smrti. Drugi kolega Danijel (Mladen Sovilj, NeposlušniMine Đukić) je karikaturalni štreber koji će se po potrebi premetnuti u karikaturalnog psihopatu koji sa profesorom deli fanatizam, ali ne i lukavstvo.

    Tako postavljeni likovi i odnosi koji se među njima razvijaju na kraju će rezultirati pomeranjem fokusa sa samog eksperimenta na moralne dileme koje s njim nemaju veze nužno, te teškorukaškom moralizacijom na sijaset slučajno izabranih tema. Tome valja dodati i trajanje od preko 100 minuta koje se, kako film odmiče, sve više oseti usled odstupanja od osnovne intrigantne teme i ne baš uspelog pokušaja razvoja drugih. Ali i pored toga, Izgrednici zaslužuju preporuku za gledanje makar kao kuriozitet.




    0 0
  • 03/14/18--01:00: Game Night
  • kritika originalno objavljena na DOP-u

    Ljudi potcenjuju komediju, posebno onu koja ne pršti od intelektualističkih, sofisticiranih verbalnih akrobacija, pa još od samog početka, na kraju “otkrivajući” filozofske, sociološke, psihološke i ine apsurde ljudske egzistencije. Nemam ništa protiv, to su filmovi u kojima iznimno uživam, ali se dok ih gledam ne smejem na sav glas. Za takav efekat potrebna je jedna od dve stvari: crnjak ili tupilo. I to nije teško uraditi, ali je teško uraditi kako treba, naročito ono drugo. Ima razlike, verujte mi.

    Game Night je upravo to: uspela i pametno složena komedija koja kao pogonsko gorivo koristi (između ostalog) i glupost svojih junaka. I ne samo glupost, tu su i naivnost i kompetitivnost i odnosi unutar veze, braka i familije, pa čak i granična psihopatija jednog lika i nasilje. Za poslednje dve stvari je prilično teško naći meru, što je rediteljima Johnu Francesu Daleyu i Jonathanu Goldsteinu(inače autorima scenarija originalni, umereno zabavni i pametno postavljeni Horrible Boses), a naročito scenaristi Marku Perezu (koji, verovali ili ne, dolazi iz Disneyeve škole), uspelo.
    Uvodna montažna sekvenca nam pokazuje par, Maxa (Jason Bateman) i Annie (Rachel McAdams) čiji su život društvene igre: upoznali su se na pub-kvizu, on ju je zaprosio pomoću pantomime, i njih dvoje svakog petka kod kuće organizuju veče društvenih igara sa uvek jednom istom postavom gde delju po Pictionaryju, pantomimi, asocijacijama, Scrabbleu itd. Lažem, postava nije baš ista, Gary (Jesse Plemons), psiho-pandur iz susedne kuće je ispao iz družine kada ga je napustila žena za kojom opsesivno tuguje. Nemajte brige, vraća se on. Standardnu ekipu sačinjava afroamerički bračni par, Kevin i Michelle (Lamorne Morris i Kylie Bunbury), “highschool sweethearts” od kojih muška polovina ima problema sa ljubomorom, te Ryan (Billy Magnussen), plavušan lep kao slika i proporcionalno tome glup, naivan i napaljen, u pratnji uvek različite po pravilu još lepše i gluplje ženske.


    Kada se na jednoj noći igre pojavi Maxov stariji i uspešniji brat Brooks (Kyle Chandler) i pozove ekipu da se sledeći put okupe kod njega u njegovoj kući, Ryan se dosetio da na tu partiju povede svoju pametnu koleginicu Sarah (Sharon Hogan). Partija će, navodno, biti epska, nagrada vredna, a Brooks je pripremio nešto posebno: partiju detektivske misterije. Na partiju, međutim, upadaju maskirani napadači koji možda i nisu deo plana i odvode Brooksa. Šta je tu stvarno, a šta deo igre i predstava za ljude, postaće nam jasno (hm, jasnije) nakon sat i nešto vremena filma u kojem nas kao bonus čekaju i Garyjev povratak i dvojica karijernih kriminalaca (Danny Huston i Michael C. Hall) i jurnjava autima i filmske reference i pravi pravcati underground fight club i partija američkog fudbala sa Fabergeovim jajetom i hirurška intervencija po uputama sa survivalističkog portala i obračun u avionu…
    Komedije za odraslu publiku, znači sa psovanjem, seksualnim aluzijama i realističnim nasiljem (ono beskrvno prolazi i u slučaju PG13 filmova) su u poslednje vreme u krizi ideja. Judd Apatow i njegovi puleni to pokušavaju rešiti improvizacijom između glumaca, ali greška u koracima je što računaju s njom, a na nju se ne može računati. Suprotno tome, Game Night je vešto skriptiran, ne samo u smislu “set-piece” scena i sekvenci, već i generalno: likovi imaju kakav takav tretman (svakako dalji od po jedne-dve crtice, tika i “quirka”), deluju makar napola realistično, izgovaraju rečenice od kojih normalnog čoveka ne hvata osećaj srama, toaletni humor je skoro potpuno izbačen, a seksualni uglavnom nije samo vulgaran.

    Osnovni elementi poput akcije, verbalnosti, situacija i gegova su vešto izmešani i to sasvim solidno radi posao. To, naravno, ne znači da će svaki štos pogoditi metu, ali polovičan uspeh je već garancija natprosečno smešnog i zabavnog filma, a Game Night ima natpolovičnu stopu uspešnosti šala od kojih su neke pripremane kroz dobar deo filma da bi upalile tačno kad i kako treba. To ide do te mere da je čak i obavezna pasaža sa greškama sa snimanja ovde izmenjena i kreativno i umešno spakovana. I za to treba pohvaliti i scenaristu i reditelje.
    Pohvalu zaslužuju i glumci. Možda Jason Bateman i Rachel McAdams igraju u svom tipu, ali odavno ih nismo videli na takvom nivou kada je u pitanju komedija. Batemanova persona pametnjakovića ovde je utišana za stepen-dva, Rachel McAdams je ležerna, bez šmire i histerije. Ryan je lik koji bi nam u nekom drugom filmu neopisivo išao na živce jer kao da je zalutao iz sitcoma, bilo glupavog, bilo bezobraznog za noćni program, ali ovde i u Magnussenovoj interpretaciji nam je beskrajno simpatičan, kupujemo ga potpuno. Slično važi i za Garyja koji je taman onoliko lud i taman onoliko pandurski tup da bi lik funkcionirao i da bi se uklopio u ostatak filma.

    Opet, ne treba očekivati nekakvo čudo i savršen film jer Game Night to nije. Logičke rupe koje se tu i tamo otvaraju su pozamašne i nisu ničim zakrpljene, i potrebno je izdržati limitirano zabavnu trećinu posvećenu ekspoziciji, kraj je mogao doći i ranije uz manje obrata. Ali ako ste se ikada pitali kako izgleda film sa komičnim “twistom” na Fincherov klasik The Game, gde autori citiraju Django Unchained, a likovi Pulp Fiction, onda je Game Night odgovor koji ste tražili. Ako se, pak, tako nešto nikada niste upitali, Game Night je svejedno vredan gledanja kao dovoljno zabavan, blesav, lagan i kompetento izveden film.

    0 0
  • 03/18/18--01:00: A Film a Week - Comic Sans
  • previously published on Cineuropa


    It seems there is a pattern to Croatian director Nevio Marasović’s filmmaking, in which after a brave and innovative (though sometimes out-of-control) piece of genre cinema comes a somewhat more conventional, yet very original, dramedy. After Goran, a snowy thriller with a distinctive absurdist and darkly humorous Coen brothers vibe to it, he is back with Comic Sans, which world-premiered in the regional competition at Belgrade FEST, winning the “Nebojša Đukelić” Award for Best Film to boot. It will hit theatres domestically later in March. The Croatian director, working with the script he co-wrote with Rakan Rushaidat and lead actor Janko Popović Volarić, tackles the topics of relationships and break-ups, snobbery, family relations and the search for inner peace. If the title seems oddly familiar in the context of Marasović’s work, there is a reason for it: Comic Sans was the title of the film within the film in Vis-à-vis.
    The story, however, starts off in Zagreb, with an awkward post-break-up meeting between an overworked but successful designer, Alan (Popović Volarić, collaborating with the director for the third time, after Vis-à-vis and Goran), and his ex-girlfriend Marina (the ever-excellent Nataša Janjić, known for the role of Lina in Goran), which leads to clumsy but passionate make-up sex. The next day, Marina leaves the apartment before Alan gets up and subsequently does not answer her phone. Alan and his co-worker Lukas (Serbian actor Miloš Timotijević, of Humidity and No One’s Child fame) are about to botch an important job for their Slovenian employers, and Alan is losing his mind over the situation with Marina. After they meet again and she explains that it was all a mistake, the chaos in Alan’s head explodes, with disastrous consequences. His only way out is a retreat to the island of Vis with his father, Bruno (legendary Croatian-Danish actor Zlatko Burić, from the Pusher trilogy), an artist with whom he has some long-standing issues. What Alan does not know is that another of his exes, Barbara (Inti Sraj), is also on the island, together with her new fiancé, Peter (Miha Rodman).
    At first, it seems that Comic Sans takes too much time to get its story under way, but it is merely a matter of expectations. A viewer trained in standard-issue comedy-dramas will be surprised that the trip to the island, with most of the island tropes found in Croatian cinema, happens only halfway through, so the change that Alan is bound to undergo has to be rushed. The trick is that Comic Sans is not one of these bog-standard comedy-dramas in which the protagonist gains a new perspective and changes his life completely in a matter of days. Yes, Alan will see things in a new light and some changes will occur, but they will be slighter and slower because the transformation has to overcome Alan’s ego, snobbery and long-standing patterns of behaviour.
    What works perfectly in Comic Sans, apart from the title with more than one meaning, explored over the course of the film, is the actors’ interplay. Janko Popović Volarić and Zlatko Burić channel the energy of the troubled father-son relationship in a way that is both serious and humorous. They are both more-than-accomplished actors, and Marasović uses them well. That goes especially for Popović Volarić, who has to share the screen with a strong actress such as Nataša Janjić and with the slightly subdued but menacing alpha-male presence of Miloš Timotijević.
    The cinematography by Marasović’s regular DoP, Damir Kudin, is also top-notch. Tasked with creating a mood that fits Alan’s character in corporate offices in Zagreb and Ljubljana, and his “creatively messy” flat, and then shifting it completely to the low-season island, Kudin does a great job of finding just the right nuance and not over-playing with clichéd images. The same goes for the repeated use of a kitschy pop ballad by Mišo Kovač as a theme song right from the start, which might seem an obvious choice, but that tune also adds a layer or two to Alan’s character.




    0 0
  • 03/19/18--01:00: The Foreigner
  • kritika originalno objavljena na Monitoru

    2017.
    režija: Martin Campbell
    scenario: David Marconi (prema romanu KinezStephena Leathera)
    uloge: Jackie Chan, Pierce Brosnan, Katie Leung, Rufus Jones, Charlie Murphy, Orla Brady, Lia Williams, Dermot Crowley, Ray Fearon, Rory Byrne

    Kod svakog glumca se dogodi taj neki prelomni trenutak karijere da za njega više nema materijala koji bi odgovarao njegovom uobičajenom tipu uloge. Već je poznata priča da Hollywood prosečnu glumicu “sažvaće i ispljune” najkasnije do četrdesete godine, da su glumci nešto “žilaviji”, pa potraju do pedesete godine života. Ima smisla, naročito ako su istima karijere izgrađene na fizičkom izgledu ili atletsko-fajterskim sposobnostima, telo ima svoj rok trajanja. Onda treba napraviti zaokret u karijeri: igrati za manje honorare u filmovima niže produkcije, nanovo izmisliti svoju glumačku karijeru ili postati producent, sam sebi praviti posao i lagano štelati svoju personu.

    Za poslednju opciju se odlučio Jackie Chan znajući da mu akciono-komične akrobacije više ne pristaju. The Foreignerje njegov producentski i glumački pokušaj da se iz tog registra pomeri prema ozbiljnijem, dramskom i trilerskom, da mu kaskaderski trikovi izgledaju realističnije i umerenije i da mu oni ne budu osnova glume, već da to bude pojava. Pitanje je samo zašto se odlučio za adaptaciju pulp-romana iz 1992. godine i zašto se odlučio da ekran deli sa vršnjakom i rivalom koji je bolji glumac od njega i koji je igrao u vrhunskoj produkciji (za razliku od Chana, uglavnom), a koji poslednjih desetak godina nikako ne pronalazi pravi materijal.
    Radnja filma prati Quana Ngoca Minha (Chan), naoko skromnog vlasnika restorana koji kreće na put osvete nakon što mu kći (Leung) pogine u eksploziji bombe koju su postavili radikalni elementi u podmlatku IRA-e. Na tom putu će mu se preprečiti bivši borac, a sada pokrajinski ministar Liam Hennessy (Brosnan) koji sa IRA-om i ima i nema veze, odnosno igra dvostruku igru kao karijerni manipulator, posrednik između veterana i britanske vlade. Hennessy, naravno, nema direktne veze sa bombaškim napadom, čak bi samo teoretski mogao znati i istražiti ko stoji iza njega, ali Quan ne odustaje. Hennessy se možda vodi logikom mafijaškog bossa, ali je Quan, otkrivamo, vojni specijalac, vijetnamski veteran i čovek koji nema više šta da izgubi.

    Ono što u adaptaciji romana zaista radi perfektno je shvatanje i prihvatanje razlike u tehnologiji između ranih 90-ih i novog milenijuma. London je pokriven kamerama, mobilni telefoni se koriste i za komunikaciju i za praćenje i za slikanje, a tu su i drone-letelice. Opstanak, međutim, i dalje često zavisi od “low tech” veština kao što je izrada improvizirane bombe, traganje ili postavljanje zamki i preživljavanje u šumi, pa nam, imajući vijetnamsku epizodu na pameti, nekako nije baš toliko čudno da šezdesetogodišnji Kinez pravi na budale brojne primetno mlađe irske gerilce koji su u tim šumama sigurno vežbali, a možda se u njima i borili.

    Neovisno od tog miksa visokih i niskih tehnologija, napetost održava pulsirajući soundtrack Cliffa Martineza, režija Martina Campbella (poznatog kao majstora za “restart” Bonda – režirao je i Golden Eye i Casino Royale) je korektna kad dođe do akcijskih “set piece” momenata kojih bi, istina, moglo biti i više na uštrb recimo onih političko-brbljivih ili melodramatskih pod-zapleta koji čine samo štetu. Dobra vest za film, a loša za Chana je i to da Brosnan prosto proždire scenario (bez obzira što je njegov akcent suviše južno-irski za Belfast), da mu je lik bolje napisan i da naslovnog junaka sasvim opravdano potiskuje na rub.
    Dakle, The Foreigner bi bio sasvim solidan film da ne upada u tri prilično gadna logička i moralna problema. Prvo, ma kako scenario uvažavo tehnologiju, on se i dalje kreće u “clanceyevskom” svetu filma Patriot Games u kojem postoje krvožedni katolički irski teroristi i u kojem IRA nije potpuno položila oružje. Što, naravno, ne može biti dalje od istine – pitanje je postalo sasvim političko i predmet je dugotrajnih i sporovoznih procesa uglavnom bez incidenta o oružanim sukobima i terorističkim napadima da ne govorimo. U tom svetu je i dalje egzotično videti Azijata u Londonu (a tek u Belfastu!) i potpuno ga je normalno nazivati samo i isključivo Kinezom (dakle, ne ni starkeljom, manijakom ili prosto onim dosadnim tipom, što sve Quan jeste, odnosno mogao bi biti).

    Treće i konačno: u tom svetu su orijentalne žene možda dobre, submisivne i poslušne, ali su zato zapadnjakinje čisto zlo. Ne samo baba iz vlade zadužena za “handlanje” Hennessyja (funkcija nebitna) koja je nadmena i antipatična skoro kao Theresa May, već i Hennessyjeva žena (Brady) koja ne samo da kuje planove za radikalizaciju nasilja, već muža vara s njegovim nećakom, te Hennessyjeva ljubavnica (Murphy) koja je jedna od najradikalnijih među tim mladima, a ne preza ni od toga da od bombe ginu isključivo civili. Dve potonje žene su u filmu čak i višak – moglo se kompletno bez njih i njihovih pod-zapleta.

    Slagali se mi sa političkom korektnošću ili ne, ona postoji kao koncept i uvrežena nam je u svest toliko da ju nije moguće tek tako demontirati upornim oslovljavanjem nekog po nacionalnoj ili rasnoj pripadnosti. Nešto je tu bezvezan, ali u suštini bezazlen štos na bazi stereotipa (da Kinez ima restoran, a Irac – irskog setera). Opravdanja da je problem nasleđen iz knjige bi stajala da se kojim slučajem nije radila adaptacija i da radnja nije prebačena u vreme današnje. A mizoginija koju film propoveda je i onda i sada jednako odvratna i za nju nema opravdanja.




    0 0
  • 03/21/18--01:00: Phantom Thread
  • kritika originalno objavljena na DOP-u

    Nekad je s Paulom Thomasom Andersonom bilo lako: u njegovom filmu je bilo potrebno pronaći koga je pokopirao i proveriti je li to učinio do perfekcije, a ipak napravio izuzetan film. Od Hard Eight(David Mamet), preko Boogie Nights (Martin Scorsese) do Magnolije (Robert Altman) i There Will Be Blood(Stanley Kubrick), Andersonovom najboljem filmu do sada koji je značajan i kao prva rediteljeva saradnja sa kasnije stalnim kompozitorom Jonnyjem Greenwoodom. Stvari onda postaju zanimljive i zapletene jer Anderson počinje da se poziva na po više uzora odjednom i da prvenstveno studira ljudsku psihu pritom ne mareći nužno za priču, pa se The Master izgubio negde putem i postao izuzetno dojmljiv film o svačemu i ni o čemu, a sama ideja da se adaptira u principu nerazumljivo pisanje Thomasa Pynchonarezultiralo je koliko je moguće (ali ne potpuno) koherentnim napušenim i osunčanim kalifornijskim neo-noirom Inherent Vice, inače vrlo zabavnim za gledanje.

    Namerno ili slučajno, Phantom Thread je film kojeg prvo treba izdržati, naročito njegov početak, naslov za koji će se ispostaviti da je banalan i “pitch” da se elitni krojač ima za nezamenjivog genija kako smo to navikli od, recimo, slikara. Vic je u tome da bi se materijal i priču moglo re-aranžirati u kratkometražni film od pola sata (umesto koju minutu preko dva sata), a da se suština i većina detalja u tome ne bi pogubili. Međutim jednom kada se prestanemo vrteti u stolici, kada se othrvemo potrebi da zaspimo, Phantom Threadće nam se uvući pod kožu i nizom suptilnih detalja i filmskih posveta prošetati kroz izvestan broj zanimljivih teza, ali i oneobičenih truizama.

    Radnja je smeštena u London 50-ih godina prošlog stoleća, dakle vreme oporavka posle rata, ali i vreme u kojem stara aristokratija nije potpuno obezvlašćena dolaskom novih snaga. Nakon uvodnog kadra i kratke replike u tom trenutku neimenovane žene kako joj je on ispunio snove, priča počinje sa krojačem Reynoldsom Woodcockom (Daniel Day-Lewis u svojoj, navodno, poslednjoj filmskoj ulozi) koji izvesnoj grofici predstavlja svoju najnoviju unikatnu haljinu, da bi posle za doručkom “otpustio” svoju poslednju u nizu muza. Krojač će se onda otpraviti na ručak u gostionicu u predgrađu, tamo ugledati ženu iz prvog kadra, konobaricu Almu (izvrsna Vicky Krieps), pokušati i impresionirati ju svojom dečačkom narudžbom gotovo svega što se nudi na jelovniku. Nakon zajedničke večere, njih dvoje će završiti u njegovom studiju i Alma će postati njegov novi model, muza i ljubavnica.

    Woodcock je, kako mu i prezime suptilno poručuje, priličan drkadžija sa kojim jedino njegova sestra Cyril (odlična Leslie Manville) može izaći na kraj u partiji pasivne agresivnosti. Opet, Alma nije ni izbliza nežna i naivna ženska na kakve je navikao, već je i sama sklona “nadgornjavanju” i manipulaciji sa ciljem potpune kontrole, pa će na ovaj ili onaj način postati odlučujući faktor ne samo u njegovoj karijeri, već i u celokupnom životu.

    Teme kojih se Anderson dotiče su brojne i uglavnom diskretno podigrane. Sa jedne strane, imamo problem nepodnošljivog genija koji zbog svog statusa može nekažnjeno izvoditi gluposti ili maltretirati ljude oko sebe. Ovde je to krojač, ali u životu smo svedočili takvom ponašanju od strane umetnika, naučnika, sportista, poslovnjaka, političara, profesora. Na to se nadovezuje i sociološki aspekt, odnosno britansko društvo opsednuto tradicijom, pa nije nimalo slučajno da je Alma strankinja (neobelodanjenog porekla, ali je luksemburška glumica koja je karijeru izgradila u germanofonoj kinematografiji igra sa svojim prirodnim akcentom sa čas germanskim, čas romanskim prizvucima), da njeno ponašanje nije u skladu sa engleskim kanonima i da ih je spremna srušiti.

    Primetan je i aspekt psiholoških profila dvoje centralnih likova koji definiraju njihove međusobne odnose. Reynolds je od svih žena u svom životu poštovao jedino svoju pokojnu majku sa kojom je imao odnos od ljubavi do mržnje i koja će se pojaviti kao prikaza u njegovom bunilu koje citira horor filmove, i ta će se fantomska nit protezati i kroz odnos sa Almom koja jedina ima snage i hrabrosti da mu se suprotstavi i to ponekad sa pozicije moći. Zanimljiva je i sestrina uloga u svemu tome, njeno postavljanje od ugađanja do meke moći i promena strane u sukobu, a detalji poput govora tela, doziranih facijalnih ekspresija i gestikulacije su zlata vredni.

    Bez potrebe da se posebno naglašava, Daniel Day-Lewis duboko ulazi u ulogu i proždire je kako to samo on ume, a Leslie Manville i Vicky Krieps su mu dostojni partneri u toj igri. Je li ovo najbolja uloga u njegovom životu i stoga zasluženo testamentarna (ako se zaista obistini najava trajne penzije)? Nije, ali Day-Lewis nema loših uloga u svojoj glumačkoj karijeri, a ovde imamo redak slučaj da on igra sa nekim, a ne protiv nekog ili sam protiv svih. U tom smislu je Vicky Krieps zapravo otkrovenje filma i vrata Hollywooda su joj otvorena.

    Takođe, u tehničkom smislu film je sjajno nastudiran i pod punom kontrolom. Soundtrack koji potpisuje Jonny Greenwood koji se šeta od jazza do klasike upotpunjuje vizuelni identitet filma, a dizajn zvuka (posebno u onoj urnebesnoj sceni Alminog prvog doručka) je impozantan. Kada smo već kod vizuelne komponente, Anderson je sam sebi služio kao nepotpisani direktor fotografije, snimajući na traci od 35 i 70 mm, jasno evocirajući Kubrickovu vizuelnu poeziju koja savršeno funkcionira u priči koja spaja Kubrickovu atmosferu sa zapletom ne-žanrovskog opusa Alfreda Hitchcocka (ime glavne i zapravo centralne junakinje je jasni putokaz ka Hitchovoj partnerki i scenaristkinji Almi Reville), uz Rebeccu kao prvu asocijaciju.

    U konačnici, Phantom Thread je jedan od onih filmova koji su suviše “pametni” za svoje dobro i čiji bogati detalji sa sve teksturom (moda tu igra sporednu ulogu, iako ima i dosta “fashion porn” momenata koji se ne završavaju sa haljinama, već uključuju i enterijere i Woodcockov auto) prevladavaju nad celinom. Dosta toga zavisi i od raspoloženja gledaoca od kojeg se traži da se upravo tim detaljima intenzivno bavi, dok radnja sporovozno teče, a za šta isti ne mora biti spreman. Opet, pitanje svih pitanja je čemu služi stilska vežba autora u čiju smo se stilsku pismenost toliko puta uverili i kroz emulacije i kroz kompilacije, pa i kroz originalne radove.


    0 0
  • 03/25/18--00:00: A Film a Week - Bikini Moon

  • After a seven-year pause since his last feature Mothers in which he blended two fiction stories with a documentary about Macedonian serial killer Vlado Taneski, Milčo Mančevski is back with another lively cross-genre film experience Bikini Moon. This time, we have a documentary filming crew framed within a fiction story, a New York City-set urban fairytale touching a number of topics from homelessness, mental illness, class dynamics with a noticeable racial component and the interconnection between kindness and exploitation to the process of documentary filmmaking itself.

    The titular character, played with gusto by Condola Rashad, is obviously unstable Iraq war veteran that catches the attention of the film crew lead by the director Trevor (Will Janowitz) and his girlfriend – producer Kate (Sarah Goldberg) in a social services centre while looking for a place to stay. Bikini’s story is not always coherent, but the background can be filtered out: after surviving a nervous breakdown following an explosion in the warehouse where she worked as a forklift operator, she was discharged with little to no means to support herself. Her only goal in life is to get her daughter Ashley (newcomer Mykal-Michelle Harris) out of foster care and back to her life.

    Bikini is undoubtedly charismatic character, especially portrayed in arresting fashion by Condola Rashad, but unstable as she is and also prone to self-destructive patterns of behavior, she is not particularly reliable and trustworthy, which makes it harder for her all the time. At first, it is not even clear if Ashley really exist or she is just a figure of Bikini’s imagination. On more than one occasion, she would simply run out of an unpleasant situation to even less pleasant one.

    Her sheer presence draws a rift in Kate’s and Trevor’s relationship. This is not all her fault, but she is still a contributing factor, maybe even a catalyst. The fact is that Trevor seems like a jerk half-interested in his own film project, but the real reason for that is Kate’s obsession with rescuing people in trouble no matter the cost. The whole thing will end with boom operator Krishna (Sathya Sridharan) stepping up as the new director and a dispute over the rights to the previously filmed material ensuing among the crew with Bikini taking a vocal part in it.

    Written by Mančevski and first-timer W.P. Rosenthal, Bikini Moonoffers more than enough narrative “curveballs” to keep it from being predictable and stale. The dilemma pitched by Mančevski through the character of Trevor about authenticity vs. the style in documentary filmmaking by the means of having or not having boom in the frame seems interesting enough to be explored a bit more. The decision to cast less known actors without established star presence was the right one as they fit perfectly in the background in the classical indie mockumentary style Mančevski is employing. The use of different formats and aspect ratios, including the vertical cell phone shots, is also commendable.

    Mančevski’s idea was to paint the most realistic portrait of the city he lives in as independent as possible from the influences of producers, investors and politicians pushing their own agendas and he succeeds in his intentions completely, making a vibrant and serious film in process. Bikini Moon might not repeat the success of the director’s debut Before the Rain, none of his latter films did, but some festival and art house exposure is a realistic expectation.


    0 0
  • 03/26/18--00:00: The Death of Stalin
  • kritika originalno objavljena na Monitoru

    2017.
    režija: Armando Iannucci
    scenario: Armando Iannucci, David Schneider, Ian Martin, Petter Fellows (prema stripu Fabiena Nuryja i Thierryja Robina)
    uloge: Paddy Considine, Olga Kurylenko, Adrian McLaughlin, Simon Russell Beale, Steve Buscemi, Jeffrey Tambor, Michael Palin, Rupert Friend, Andrea Riseborough, Jason Isaacs

    Počnimo od skandala. Ruska država je zabranila prikazivanje film The Death of StalinArmanda Iannuccija i time pokazala svoju autoritarnu prirodu. Cenzura umetnosti, kulture ili zabave je već zločin sam po sebi, ali ovde je zanimljiviji jedan drugi fenomen: apsolutno odsustvo smisla za humor, a samim tim i nepoznavanje tog famoznog narodnog duha koji ova komedija navodno vređa. Jer sprdati se sa vlašću i sopstvenom nemoći je sasvim ruska i sasvim ljudska stvar. Čak se i sam Staljin, navodno, zezao na svoj račun i pozivao svoje potčinjene da mu pričaju viceve o Staljinu – diktatoru i masovnom ubici. To, naravno, ne znači da zbog vica niko nije robijao, ali čisto sumnjam da se Josif Visarionovič oko toga sam angažirao, njegovu paranoju pokretale su druge, jednako bizarne ako ne i bizarnije, stvari.

    To ne znači da The Death of Stalin ne igra na skliskom terenu u moralnom smislu. Za početak, sprda se sa nečijom smrću i to se ne smatra korektnim pa makar taj neko bio i diktator i masovni ubica. Drugo, tog diktatora i njegovu bratiju, suradnike, dupeuvlakače i partnere u zločinu ovaj film prikazuje u dosta benignijem, nevinijem i, ako baš insistirate, pozitivnijem smislu nego što su oni svojim delom zadužili čovečanstvo. Oni su ovde prikazani kao tašti, blesavi, dementni, karikaturalni, tupavo-manipulativni karijeristi koji se glože oko upražnjenog trona i zbog toga upadaju u nevolje jedni s drugima. The Death of Stalin je, dakle, punokrvna komedija naravi koja skreće u komediju situacije, pa čak i u “slapstick”.
    A sve počinje sa jednim radijskim koncertom i pozivom sa najvišeg nivoa upućenim direktoru radija Andrejevu (Considine) da bi drug Staljin želeo da dobije snimku upravo završenog koncerta na kojem su orkestar i pijanistkinja na maestralan način odsvirali Mozarta. Problem je samo u tome što koncert nije snimljen, pa direktor naređuje ponovnu izvedbu uz popunjavanje publike sa ljudima iz redova slučajnih prolaznika, dirigent pada od treme, pa osoblje pod hitno mora pronaći novog (i to dok se u pozadini odvijaju hapšenja po Berijinim zloglasnim spiskovima za čistke), a pijanistkinja (Kurylenko) koja je u čistkama izgubila članove familije traži izdašnu finansijsku donaciju za svoje usluge.

    Za to vreme se Staljin (McLoughlin), Berija (Russell Beale), Hruščov (Buscemi), Malenkov (Tambor), Molotov (Palin) i društvo zabavljaju u Vođinoj vili, pričaju šaljive zgodbe iz rata i gledaju kaubojski film koji je običnim građanima zabranjen, da bi se na koncu pozdravili sa “Živeo Staljin! Živeo John Wayne! Živeo John Ford!” Spremajući se da legne na počinak, Staljin je konačno dobio svoju ploču sa koncertom, a u omotnici i pisamce – optužujuću i osuđujuću poruku. Možda je njegov moždani udar koji je usledio posledica upravo te poruke. Možda nije.
    Istorija nas uči da se Drug Koba još četiri dana mučio dok nije na kraju umro, budivši se nekoliko puta iz kome, ali u filmu je to svedeno samo na jedno jutro i jedno buđenje, uz malo fizičkog, čak i toaletnog humora, te referencu na takozvanu “Doktorsku zaveru”, jedan od najperfidnijih Staljinovih i Berijinih antisemitskih trikova. Bez obzira na prisustvo diktatorovog potpuno neuračunljivog sina Vasilija (Friend) koji pije kao smuk, bulazni o teorijama zavere i prečesto se hvata za pištolj, te njegove razboritije kćeri Svetlane (Riseborough), borba za moć počinje među bivšim suborcima. Malenkov je izabran za naslednika, ali je dovoljno slab karakter da ga Berija i Hruščov mogu okretati kako hoće, Berija već odavno muti sa tim svojim spiskovima, Hruščov pokušava da pomoću “meke moći” okrene karte u svoju korist, ostali se okreću ovisno od situacije. Šta će, međutim, na sve to reći maršal Žukov (Isaacs), heroj Lenjingrada, Staljingrada i Bitke za Berlin? Pripremite se za urnebesni obračun tokom trodnevnog mimohoda, na sahrani i odmah posle iste…

    Armando Iannucci se trenutno može smatrati najvećim majstorom kulturne i političke satire i farse. Škotski reditelj italijanskih korena, a prisutan je uporedo na radiju, televiziji i filmu. On stoji iza lika Alana Partridgea, serija The Thick of It i Veep, dok je njegov prethodni film In the Loop slika i prilika uspele političke farse koja korača stopama KubrickovogDr. Strangelovea, ali se ni u jednom trenutku ne pretvara u kopiju, pritom hvatajući bit trenutka i ismevajući apsurd Blairovog i Bushovog angažmana u Iraku. Film se oslanjao na rafalni tempo verbalnog humora tu i tamo presečen nekim fizičkim gegom i bio je dinamičan iako su se ljudi u njemu bazično sve vreme prešetavali hodnicima i trtljali jedni sa drugima.
    The Death of Stalin je film dosta klasičnijeg prosedea, od početka do kraja deluje skriptirano bez prevelike improvizacije. Scenario koji je Iannucci napisao sa suradnicima baziran je na stripu Fabiena Nuryja i Thierryja Robina i oslanja se na “set piece” scene i masovke, a jednom kada se uspostave karakteri likova šale postaju očekivane, ali ne manje smešne. Iannucci je imao na raspolaganju sjajne glumce sa obe strane Atlantika i pušta ih da govore svojim prirodnim akcentima bez ikakvog opravdanja ili potrebe za istim, pa tako Hruščov zvuči kao muljator iz Brooklyna, Staljin govori “cockney” slangom kao kakva londonska baraba, a Berija pravilnim engleskim. Uostalom, ako kupujemo Hruščova kao silom prilika obešenjaka, Molotova kao polu-dementnog starca koji pokušava da se uhvati i čvrsto drži partijske linije, a Žukova kao šerifa koji će, ako treba i fizički zaustaviti Beriju, zašto ne bismo prihvatili odsustvo ruskog akcenta.

    U konačnici, The Death of Stalin je, kako god se politički orijentirali, vrlo dobra komedija. Razlog njenog uspeha nije ni to što podseća na bolne istine, samo nekim drugim tonom, premda ima i toga. Reč je o filmu koji balansira na tankoj liniji, vodi se logikom najboljih (osim Dr. Strangelovea, još se jače osećaju tragovi Monty Pythona), smeje se svojim budalastim likovima, a humor ne koristi kao oruđe za relativizaciju njihovih zločina.





    0 0
  • 03/28/18--00:00: Foxtrot
  • kritika objavljena na DOP-u


    Svašta će se reći za Foxtrot, drugi film interesantnog izraelskog autora Samuela Maoza koji je ove godine kao izraelski kandidat za Oscara dogurao do “polufinala”, odnosno do užeg spiska od 9 naslova, ali se ne može reći da je potcenjen, naročito u kritičarskim krugovima gde pljušte unisone pohvale tek uz poneku diskretnu ogradu. Potpisnik ovih redova bi pre ustvrdio suprotno, da je film precenjen, zanimljiv i možda jedva dobar, ali teško bi bilo reći da je reč o remek-delu. Film je, naime, prepun detalja od kojih ne štimaju svi jednako dobro, a ne baš najsrećnija struktura u tri čina sa nepotrebnim epilogom čini to da Foxtrot bude bolji u pojedinostima nego u celini.

    Mada, početak obećava: neko kuca na vrata “posh” stana u Tel Avivu, gospođa otvara i smesta pada u nesvest. Shvatamo i zašto: na vratima je vojska, i to obično znači samo jedno: “vaš sin taj-i-taj poginuo je na dužnosti”. Dok se gospođa majka imena Daphna (dojmljiva Sarah Adler) oporavlja na krevetu, otac porodice Feldman, uspešni arhitekta Michael (odlični Lior Ashkenazi) potpuno se drugačije nosi sa vešću, naoko je pribran, ali se bes u njemu taloži. Kako je vojska jedan od stubova izraelskog društva i kako je verzirana u situacijama poput ove, ne samo da postoje protokoli za sahranu, već i za pomoć ožalošćenima koji čak idu do detalja koliko vode treba popiti i u kojim intervalima.
    Jedna nota apsurda provejava tom pričom, bilo da je reč o Michaelovom napadno srdačnom bratu, hladnoj i distanciranoj dementnoj majci ili o sigurnosti sa kojom vojnici nastupaju. Neslaganje rodova i činova će dovesti do teško zamislivog: moguće birokratske greške da pokojni Jonathan Feldman nije Daphnin i Michaelov sin.

    Druga priča upravo je centrirana oko Jonathana (Yonaton Shiray) kojeg zatičemo kao čuvara rampe na putu kuda češće prolaze kamile nego Arapi. On na tom mestu služi vojsku, menja dnevne i noćne smene sa kolegama, svi spavaju u kontejneru-baraci, gaze blato i vrte jedne te iste priče ako ih uopšte vrte. Između ostalog kako je fokstrot, njihova kota nazvana po 6. slovu američkog vojničkog alfabeta, zapravo vrlo jednostavan ples preko kojeg se plesač ravnim pokretima sve vreme vrti u krug. I o nagibu barake. I o antiknoj pornografiji. Treća priča spaja prve dve ne baš najsrećnije kroz gorko-slatku tragikomediju o prebacivanju krivice, a epilog u flashbacku nepotrebno objašnjava ono što se iz tona filma može očekivati pritom se prodajući kao začudni momenat.
    Ne može se reći da se Maoz u svom drugom dugometražnom filmu (za prvi, Lebanon, lociran skoro potpuno na unutrašnjost tenka i fokusiran na dinamiku između članova posade, kasirao je Zlatno Lava u Veneciji) nije dotakao važnih tema poput žalovanja, osećaja odgovornosti za nečiju smrt i besmisla ne samo ratovanja nego i vojskovanja i da njegova mešavina surovog realizma i snolikog nadrealizma nije vizuelno interesantna. Ponajbolji primeri za to su kadrovi snimljeni s plafona u prvom delu i scene iz svakodnevnog iznurujuće dosadnog vojničkog života u drugom delu filma. Međutim tako proračunati pojedini autorski postupci su na neki način zasenjeni teškorukaškim metaforama i stiče se utisak da je film snimljen sa osnovnom idejom da po svaku cenu deluje jako pametno. Jedan od mehanizama njegovog osiguranja je i moralna komponenta – kritika antiratnog filma je sama po sebi škakljiva stvar.

    Međutim, konačni utisak koji sa nameće je vezan pre svega za strukturu nalik pozorišnoj predstavi u tri čina (mali broj lokacija je takođe faktor). Foxtrot deluje kao skup tri vrlo različita, pa čak i različito kvalitetna kratka filma na tri teme koji su na silu povezana u jednu celinu. Počevši od naslova u dva svoja značenja koji se provlači kroz sva tri dela. Zbir ponekad vredi manje nego njegove komponente pojedinačno.




    0 0
  • 03/30/18--00:00: Mom and Dad

  • 2017.
    scenario i režija: Brian Taylor
    uloge: Nicolas Cage, Selma Blair, Anne Winters, Zackary Arthur, Robert Cunningham, Olivia Crocicchia, Lance Henriksen, Sharon Gee

    Dva su faktora koja će privući publiku da pogleda Mom and Dad. Prvi je Nicolas Cage koji ima jedan od onih svojih epskih “meltdown” momenata na ekranu koji ovde potpuno ima smisla. U tom sceni on lamentira nad svojim sredovečnim životom i razvaljuje bilijarski sto koji je postavio u podrumu dok peva dečiju pesmicu Hokey Pokey. Od Cagea i očekujemo ludorije na ekranu, ali ovde je prevazišao samog sebe, a scena ostavlja kombinaciju smeha, nelagode i konačnog razumevanja određenog mehanizma kao što bi to učinio kakav etično upitni YouTube klip.

    Drugi je reditelj Brian Taylor koji je sa kolegom Markom Neveldineom zajedno režirao čudne, inovativne, dinamične iako ne uvek (zapravo dosta retko) uspele žanrovske filmova kakvi su Crank i njegov nastavak s podnaslovom High Voltage, Gamer i nastavak Ghost Rider: Spirit of Vengeance. Neveldine se nije baš proslavio sa žanrovski čistim The Vatican Tapes, pa valja videti kako se Taylor pokazao oslanjajući se više na začudnost nego na čisti žanr. Što nas dovodi i do trećeg razloga za intrigiranost – ovaj komad žanrovskog filma (reč je o horor-komediji) ima neapologetski uvrnutu premisu i traži od nas potpuno poverenje što je u današnje vreme moralno (pre)osetljive, neduhovite ili sitničave publike prilična hrabrost.
    Premisa od koje sve počinje sa onom ružnom špicom koja pokušava da imitira i B-filmove i televizijski serijski i reality program je ta da roditelji potaknuti signalom sa televizije (može biti reč i o oružju psihološkog rata, ali i o nekoj formi virusa – ali je svakako MacGuffin) kreću na ubilački pohod prema svojoj deci i pritom nisu zombiji bez mozga, već su u stanju planirati kompleksne sheme ubistva. Vredi zabeležiti da tuđu decu (ispostaviće se bitnim da za taj status ne postoji “age limit”) ne diraju ukoliko im baš fizički ne stanu na put. Tako da ćemo ceo film pratiti tok maminog (Blair) i tatinog (Cage) ubilačkog pohoda, odnosno preživljavanje njihovih potomaka, kćeri srednjoškolke (Winters) i sina na pragu puberteta (Arthur).

    Dobra stvar sa svim tim je apsolutno odsustvo romantizacije žrtve. Kćerka reži na sve koji nisu njena najbolja prijateljica (Crocicchia) ili dečko (Cunningham), sebična je, samoživa i milenijalski antipatična, a sin je jedan od onih klinaca koji za sobom ostavljaju neverovatne količine nereda. Ništa bolje nisu prošli ni počinioci – sredovečni luzeri koji, kao sredovečni, proćelavi, salasti otac sanjaju o “danima ponosa i slave” u svojim srednjoškolskim danima ili kao anestezirana, preumorna, besposlena i banalizirana majka domaćica o karijeri koje se odrekla radi podizanja familije.

    Stvari ne ispadaju onakvim kakvim ih zamišljamo ili kako smo uvereni jer nama to pripada kao nekakvo prirođeno klasno pravo. Odjednom više nismo mladi i puni energije, nego starimo i postajemo umorni, šanse nikada nismo imali ili smo ih propustili. Lako je tačno odrediti trenutak kada se ta promena dešava i to rade Taylorovi likovi (trenutak kad su zamenili društvene uloge i postali roditelji), ali ne i sam Taylor znajući da je istina kompleksnija od toga. On je, pak, na pravom tragu kada pretpostavi da je tu reč o narativima koje društvo forsira, a koji ne samo da nisu kompatibilni sa realnim svetom, nego se ne slažu ni jedan sa drugim, narativ o prioritetu uspeha kosi se sa narativom o prioritetu familije. I ta kuća u predgrađu i taj njihov naizgled uređen život dovoljan da se zapitamo šta im fali ne znače da se oni ne osećaju zarobljeno, očajno, promašeno.
    Ali jedna nekoliko puta ponovljena sociološka opaska ne čini dobar film automatski. I zaista, scenario je mogao biti dorađeniji, likovi profiliraniji, ton i slika dorađeniji, režija preglednija sa manje posezanja za flashback objašnjenjima ionako jasnih stvari naročito kad te stvari nisu ni tako daleko u minutaži. Takođe, glumci, naročito mladi su mogli biti bolje usmereni da njihova ostvarenja ne bi bila toliko bezlična. Nicolas Cage je odličan u svojim momentima ludila (čak i pre nego što ga zakači ubilački virus), a Selma Blair ima onu toplu, majčinsku notu koju alternira sa ludilom, ali je svejedno utisak da ni oni nisu do kraja iskorišteni. Lance Henriksen u kratkoj epizodi kao deda, agresivni vijetnamski veteran je osvežavajući faktor.

    Najveći problem u tehničkom i estetskom smislu su hektična montaža i estetika video-spota na koju se Taylor bez ikakvog opravdanja kači (osim možda da svoje likove iz stare i nove MTV generacije učini još manje simpatičnima). Konačni utisak je da je Taylor prečesto računao na lake humorne poene koje će izvući muljajući na svim nivoima. Primer za to je i humor koji u teoriji targetira rasizam ali je u izvedbi rasistički jer ničim drugim nije potkrepljen da bi se od toga napravila poenta. Pomalo je razočaravajuće da u analizu i kritiku filma treba uložiti više vremena nego što je uloženo u njegovo stvaranje.




    0 0
  • 03/31/18--14:30: Lista - Mart 2018


  • Ukupno pogledano: 42
    Prvi put pogledano: 39
    Najbolji utisak (prvo gledanje): The Death of Stalin
    Najlošiji utisak: Compulsion / Sadie



    *ponovno gledanje
    **kratkometražni film
    objavljene kritike su aktivni linkovi



    datum izvor Naslov na Engleskom / Originalni naslov (Reditelj, godina) - ocena

    01.03. festival Horizons / Horizonti (Stefan Dragomirović, 2017) - 6/10
    03.03. video Charlie Wilson's War (Mike Nichols, 2007) - 8/10
    04.03. festival The Silent Revolution / Das schweigende Klassenzimmer (Lars Kraume, 2018) - 4/10
    04.03. festival Grande Punto (Vanja Hovan, 2018) - 5/10
    05.03. festival Offenders / Izgrednici (Dejan Zečević, 2018) - 6/10
    06.03. festival Comic Sans (Nevio Marasović, 2018) - 7/10
    *06.03. festival A Ciambra (Jonas Carpignano, 2017) - 7/10
    07.03. kino Game Night (John Francis Daley, Jonathan Goldstein, 2018) - 7/10
    07.03. video Overdrive (Antonio Negret, 2017) - 3/10
    08.03. video 1922 (Zak Hilditch, 2017) - 5/10
    *09.03. festival Marlina the Murderer in Four Acts (Mouly Surya, 2017) - 7/10
    11.03. video The Dark Tower (Nikolaj Arcel, 2017) - 3/10
    11.03. video Borg McEnroe (Janus Metz, 2017) - 7/10
    12.03. video The Glass Castle (Destin Daniel Cretton, 2017) - 5/10
    12.03. kino The Foreigner (Martin Campbell, 2017) - 4/10
    12.03. video England Is Mine (Mark Gill, 2017) - 5/10
    13.03. video Stronger (David Gordon Green, 2017) - 7/10
    13.03. video Blood Money (Lucky McKee, 2017) - 3/10
    13.03. kino Red Sparrow (Francis Lawrence, 2018) - 4/10
    13.03. video Super Dark Times (Kevin Phillips, 2017) - 8/10
    14.03. kino Phantom Thread (Paul Thomas Anderson, 2017) - 7/10
    15.03. video Compulsion / Sadie (Craig Goodwill, 2016) - 2/10
    19.03. kino The Death of Stalin (Armando Iannucci, 2017) - 9/10
    20.03. video The Pirates of Somalia (Bryan Buckley, 2017) - 7/10
    21.03. kino Foxtrot (Samuel Maoz, 2017) - 7/10
    23.03. festival Phaidros (Mara Mattuschka, 2018) - 3/10
    23.03. festival Smash My Heart / Zerschlag mein Herz (Alexandra Makarova, 2018) - 5/10
    23.03. festival Gatekeeper (Lawrence Tooley, Loretta Pflaum, 2017) - 8/10
    23.03. festival COPS (ISTVAN / Stefan A. Lukacs, 2018) - 5/10
    23.03. festival Anna Fucking Molnar (Sabine Derflinger, 2017) - 6/10
    *23.03. festival Johnny Guitar (Nicholas Ray, 1954) - 8/10
    23.03. festival Pratersauna: The Final Round (Heikel Ben Bouzid, 2017) - 5/10
    23.03. festival Red Earth, White Snow / Rote Erde, weisser Schnee (Christine Moderbacher, 2018) - 4/10
    ** 23.03. festival Zalesie / Virgin Woods (Julia Zborowska, 2017) - 7/10
    25.03. video Only the Brave (Joseph Kosinski, 2017) - 7/10
    25.03. festival Bikini Moon (Milčo Mančevski, 2017) - 7/10
    26.03. video Happy Death Day (Christopher Landon, 2017) - 6/10
    27.03. video Annihilation (Alex Garland, 2018) - 6/10
    28.03. kino The Strangers: Prey at Night (Johannes Roberts, 2018) - 4/10
    30.03. video Mom and Dad (Brian Taylor, 2017) - 5/10
    30.03. video My Friend Dahmer (Marc Meyers, 2017) - 6/10
    30.03. video Permission (Brian Crano, 2017) - 6/10


    0 0



    Did you know that Switzerland, known for its political and military neutrality, long-standing peace, social well-being, cheeses, products of precise mechanics and banks, was one of the last countries to introduce women’s right to vote? On the confederal level, it happened in 1971, that means after the whole sexual revolution thing, and it took another 20 years for the last canton to incorporate it into its constitution. The reason for that can be a combination of factors including less stressful life than in the rest of Europe in the first half of the 20th century and a strong influence of tradition and Christian religion (Catholic and Calvinist, no real difference) keeping “the divine order” in which a women is subdued to her man and both of them to God.

    The Divine Order, written for the screen and directed by Petra Volpe (of Dreamland fame), is a fictionous account on women’s fight for the voting right set in the microcosm of a small mountain town. During its course we shall see the transformation of its heroine from a submissive anti-feminist housewife to a jeans-wearing revolutionary, her gradual acceptance of her own sexual needs, the transformation of other women from silent and obedient wives to a community capable of reaching its political goals and also the transformation of town’s men from boorish chauvinists to civilized, understanding husbands.

    The trajectory of the story is somewhat predictable, but there are some surprises, insightful and comedic moments along the way. The writing is precise, the directing is more than competent, there is a plenty of visual polish with all the early 70’s look, the editing is spot-on, and the format of 96 minutes is very audience-friendly. On the other hand, subtlety is not the name of the game here.

    We meet our heroine through the voice-over narration about all the nice and exciting things as Woodstock, sexual revolution and human rights movement far away over the seas and all of that bypassing Switzerland, especially its rural regions. Her name is Nora and she is played with grace by German actress Marie Leuenberger. The choice of the name is not accidental – her start is not dissimilar to the title heroine of Henrik Ibsen’s play. Our Nora is married to Hans (Maximilian Simonischek, son of Peter), a boyishly good-looking soon to be entry-level manager in the local factory, takes care of their two sons and her father-in-law and she seems content doing so. But when she sees the injustice her brother-in-law does to his wife Theresa (Rachel Braunschweig) and especially daughter Hanna (Ella Rumpf, known for her part in Raw), she gets interested in the whole referendum thing. With the help of a former innkeeper Vroni (Sibyle Brunner) and an Italian divorcee Graziella (Marta Zoffoli), she is ready to fight for her rights.

    Volpe usually succeeds in blending the serious activist drama with a small-town comedic undertones. That is not so strange since the whole premise is a bit absurd: the future of women’s voting rights will be decided by men only and maybe not the meanest, but the most eloquent antagonist of the film is actually a woman working on a high position for whom the social status is more important than basic human right. The films hits its emotional peaks through the interaction between the large women during the Lysistrata-like strike subplot, and the cerebral ones in the moments of satisfaction that grown men can also learn that the times are changing and that doing housework will not kill them or make them gay.

    However, linking the whole thing with the echoes of sexual liberation falls flat down somewhere around the midpoint – aiming for easy laughs about middle-to-old-aged women learning a thing or two about there vaginas, orgasms and sex in general during a visit to a protest in Zurich, it gets more than a bit unpleasant in the scene with a Swedish new-age therapist of sorts. There is no doubt that political and sexual revelation are connected in more than one way, but here it simply does not work neither as a statement nor as a running joke comic relief. Still, as a political and social drama with some nice absurdist touches, The Divine Order is quite alright.


    0 0
  • 04/02/18--00:00: Annihilation
  • kritika originalno objavljena na Monitoru



    2018.
    scenario i režija: Alex Garland (prema romanu Jeffa VanderMeera)
    uloge: Natalie Portman, Jennifer Jason Leigh, Oscar Isaac, Benedict Wong, Gina Rodriguez, Tuva Novotny, Tessa Thompson

    Kritičarska koplja se lome oko Annihilation po mnogo osnova. Alexu Garlandu je možda ovo tek druga režija (možda i treća ako je navod da je zapravo on režirao Dredda istinit), a već sa prvim filmom, intelektualnim SF-om Ex Machina je prilično prodrmao filmsku scenu sa krajnjim bilansom od jednog Oscara (vizuelni efekti) uz nominaciju za najbolji originalni scenario, nominaciju za Zlatni Globus za sporednu ulogu Alicie Vikander (koju je ovaj film i lansirao u glumačku orbitu) i još pregršt nagrada. Sa tako ambicioznim zvaničnim prvencem ne treba da čudi to što se Garlandu i njegovom novom filmu lepe slične etikete intelektualnog SF-a.

    Prva kontroverza upravo ima korena u tome: Annihilation je loše prošao na testnoj projekciji, a pre toga je i dosnimavan (što je često loš znak), pa ga je produkcijski studio Paramount promptno prodao Netflixu, što znači da van Sjedinjenih Država i Kine, kako se tvrdi, ovaj film neće biti dostupan na velikom platnu. Razlog tome su upravo epiteti zahtevnog i intelektualnog, u prevodu široj publici nerazumljivog filma, a Paramount se nedavno opekao sa mother!Darrena Aronofskog koji je dobio iste etikete, pa podbacio na blagajnama.
    Drugi problem je izvorni roman, zapravo prvi deo Southern Reach trilogije Jeffa VanderMeera čija je žanrovska odrednica “new weird” (svoje korene ima u “weird fiction” žanru s početka XX stoleća, s tim da su “new weird” spekulacije zasnovane na realističnijim i kompleksnijim modelima iz stvarnog sveta hibridno spojenim sa elementima epske, naučne fantastike i horora) i koji je sam po sebi pun nedorečenosti, neobjašnjenih delova i pojmova, te stoga prilično nezahvalan za filmsku obradu. Garland kao da je imao za cilj da taj eluzivni duh romana održi, a da putem izmeni određene detalje zapleta, stvarajući pritom delo otvoreno za tumačenje u nedogled i to mu je u nekoj meri i uspelo.

    Treći problem je sam Garlandov pristup režiji. Iako je po vokaciji pisac (njegov roman The Beach kasnije pretočen u film Dannyja Boylea smatra se jednim od temeljnih romana Generacije X) koji je u svet filma prvo ušao kao scenarista (i to kod Boylea za hvaljene 28 Days Later... i The Sunshine), Garlandu kao da u fokusu nije pričanje priče koliko poigravanje sa audio-vizuelnim izražajnim sredstvima. Ako se Ex Machina poštapala klišeima i telefonirala obrate, Annihilation je potpuno suprotni primer – ostaje neobjašnjen, gotovo slučajan i sa puno narativnog praznog hoda koji je više ili manje popunjen citatima literarne i filmske naučne fantastike. Međutim, krovni Garlandov krimen je utisak da nad materijalom nema kontrolu čak ni u banalnim stvarima poput protokola Southern Reacha za postupanje u određenim situacijama.
    Problematična je takođe struktura da je ceo film izložen kao flashback scene u kojoj junakinja Lena (Portman) biva ispitivana od strane vojnog naučnika (Wong) u odelu za zaštitu od radijacije. To znači da će svaki flashback u okviru glavne priče, a ima ih nekoliko, biti flashback u okviru flashbacka što situaciju dodatno zapetljava. To Garlandu, naravno, pruža mogućnost da se igra sa raspoloženjem koje kreira (nijanse melanholije i očaja) putem slike (ti momenti su snimljeni u toplim tonovima sa mekim fokusom) i izbora muzičke podloge (od folk-rock klasika Helplessly Hoping u izvođenju Crosby Stills & Nash u tim momentima do upotrebe gudača, elektronike i drone muzike za napetost u samoj priči), te unekoliko podražava strukturu romana koji je zapravo dnevnička beleška, ali unosi dodatnu konfuziju u ionako konfuzan materijal.

    Lena je, dakle, jedina preživela sa svoje misije u Oblast X. U civilnom životu je profesorica biologije, ali je i vojno lice, pa je zajedno sa kolegicama različitih struka (Rodriguez, Novotny, Thompson) pod vođstvom psihologinje Dr. Ventress (Jason Leigh) išla na tu, čini se, samoubilačku istraživačku misiju. Ona je za to imala lični motiv, druge verovatno nisu: sa prethodne misije tog tipa se nakon godinu dana odsustva jedini vratio njen muž Kane (Isaac) koji, izgleda, nije sam svoj ni psihički ni fizički i ona želi da otkrije šta mu se tamo dogodilo.

    Sama Oblast X je raseljeni lokalitet u nacionalnom parku na južnoj obali SAD u čijem centru stoji svetionik gde je sve počelo. Svetlost je čudna i obojena, flora i fauna su izmenjene čak na genetskom nivou, pa tako imamo aligatora sa ajkulinim zubalom, recimo. S obzirom na to da Oblast utiče psihu posetilaca, ne možemo biti preterano sigurni šta je od svega toga realno, šta je plod mašte i straha. Kako vreme odmiče, nisu jasne ni pozicije na kojima likovi stoje, a pitanje za kraj – ko je tu stvarna osoba, oštećena ili ne, a ko klon – biće predmet rasprave u mesecima koji dolaze.
    Ono što Annihilationčini teškim za donošenje vrednosnog suda i ocene je njegova nedorečenost zbog koje nismo sigurni šta je Garlandov cilj u svemu tome. Raspoloženje kreira i rekreira, menja po sopstvenom nahođenju finim podešavanjem. Za to ima barem troje glumaca na koje može u svakom trenutku računati: versatilnu Natalie Portman, Jennifer Jason Leigh spremnu da se upusti u emocionalne dubine i začuđujuće efektno utišanog Oscara Isaaca poznatijeg po frajerskim ulogama kakva je uostalom i njegova rola u Ex Machina. Takođe, film je vizuelno doteran i dojmljiv (kako god, zahteva veliko platno), a ljubitelji SF-a će u njemu moći da pronađu i puno posveta i citata starijih i novijih filmova tog žanra sa etiketom “art”, od Kubrickove Odiseje preko neizbežnog Tarkovskog (i Solaris i Stalker) pa sve do Villeneuveovog Arrivala sa kojim Annihilation deli DNK kao nekakav dalji rođak i Under the Skin sa kojim deli poentu na kraju.

    Postavlja se, međutim, pitanje čemu sve to, naročito u tako sporom tempu sa ne baš motiviranim ispadima akcije i skretanjima u domen horora tek toliko da se zamaskira prazan hod od ekspozicije do kulminacije pred kraj. Garland to dobro zna: papir i vrpca trpe različite stvari, a Annihilation, ma koliko bio zahvalan za čitanje postaje vrlo brzo zamoran za gledanje. Tezu da mi se ne dopada jer ga nisam razumeo apsolutno odbijam – ako je autorov cilj da zbuni čak i treniranog gledaoca, neka mu služi na čast, premda nisam siguran ima li tu šta uopšte da se razume. Ako je, pak, Garlandov cilj bio to da nas pošalje na lov za tragovima zbog kojih ćemo film gledati po nekoliko puta, nisam siguran da je u tome uspeo na mom primeru – nisam siguran želim li mu se vratiti. Ali nastavak, ako ga bude, bih pogledao sa znatiželjom i nešto smanjenim očekivanjima.





    0 0
  • 04/04/18--00:00: The Strangers: Prey at Night
  • kritika originalno objavljena na DOP-u:

    Pre deset godina je prvenac Bryana BertinaThe Strangersprilično osvežio pod-žanrove “home invasion” trilera i “slasher” horora svojim nepatvorenim nihilizmom i odsustvom potrebe da se opravdava. Trik je bio jednostavan: pustiti troje maskiranih stranaca da se iživljava nad parom kojem se veza raspada na opusteloj lokaciji, dakle nešto pomalo nalik na Hanekeovklasik Funny Games, samo bez artističke samosvesti i ciljano kritičkog pod-teksta. Godina je 2018. i imamo nastavak sa podnaslovom Prey at Night koji to istovremeno i jeste i nije. Koji je istovremeno i redefinicija originala i nije. Kako to?

    Od prošlog filma ostali su samo naslovni stranci pod maskama, tip u smeđem odelu sa redneck-fantomkom napravljenom od džaka na glavi i dve ženske sa lutkastim maskama potpisane kao Pin-Up Girl i Dollface. Ostao je i tip lokacije, manje ili više, pa umesto vikend-naselja sa apartmanima imamo isto to sa prikolicama. Ostao je i uvod u teror da devojka duge talasaste svetle kose čije je lice skriveno slabim osvetljenjem kuca na vrata i traži Tamaru da bi se vratila kasnije sa maskom na licu, nožem u ruci i ekipom. Razlika, suštinska, je u tome da na meti stranaca nije par, već stereotipna horor-filmska nuklearna familija koja će se ponašati stereotipno glupo kako već to filmske familije čine u tim situacijama. Što onda implicira da će se, ako već imamo dugometražni, a ne kratki film, jednako glupo ponašati i napadači. Što znači da, makar na dramaturškom nivou, film odlazi u kiselinu jako brzo.
    To je šteta jer imenom i retro-špicom, sa sve elektronsko-orkestracijskom muzičkom temom na klavijaturama i “metalskim” fontom iz 80-ih, nastavak The Strangerspokazuje solidan potencijal. Međutim, uvodna scena ubistva (ne)povezana sa daljim tokom radnje svime osim izborom muzike (pop-hit iz 80-ih Kids in America u izvođenju Kim Wilde) već pokazuje da ćemo se ovde baviti uglavnom stereotipima i filmskim klišeima. To ne mora biti loše samo po sebi ako se iza toga krije nekakva razrađenija ideja ili komentar, ali ovde to baš i nije slučaj.

    Da, dobro, izbor muzike je fenomenalan kroz ceo film jer ne samo da ironizira vesele i tugaljive pop-melodije koje danas možda imaju retro-patinu ali su tada bile percipirane kao kičaste, već je jasna asocijacija na zlatno doba “slashera” s prelaska 70-ih na 80-te. Asocijacija ostaje na filmskom nivou i ne ide na širi, društveno-politički kontekst, što je relativno pametna odluka. A na filmskom planu u estetskom i tehničkom smislu zalazi duboko, od par izrazito uspelih “jump scare” momenata, preko jedne epske scene obračuna na bazenu, osvetljenja u kojem tipičnu maglovitost zamenjuje neukusni neon, pa do genijalne fotografije Ryana Samulakoja emulira stil poznih 70-ih sa sve preciznim, sporim zoomovima i minimumom upotrebe ručne kamere.
    Međutim, sve to ima malo smisla ne samo zato što su likovi tako stereotipni i glupi, već i zato što nas nije briga za njih. Lako za “strance”, odsustvo konteksta ih čini više pretećima, ali blentavi otac (Martin Henderson), lagano očajna majka (Christina Hendricks), buntovna kćerka (Bailee Madison) i sin sportista (Lewis Pullman) zaista nisu ne samo simpatični likovi do kojih nam može biti stalo, nego jedva da su likovi općenito. Dvoje starijih i iskusnijih glumaca nekako uspevaju u te ravne linije uneti drugu i možda pola treće dimenzije, ali oni po nepisanom pravilu dramaturgije užasa moraju poginuti ranije, pa smo ostavljeni sa ovo dvoje koji će, kao, uzvratiti udarac.

    Umesto smislenog, čak pomalo šokantnog nihilizma originalnog filma, ovde imamo šprancu i gomilu citata. Iako je Bertino potpisan kao scenarista, teško je razaznati šta je njegov uticaj, a šta je u priču dodao ili oduzeo njegov kolega Ben Ketai. Reditelj Johannes Roberts ima reputaciju štancera i pouzdanog zanatlije, premda me u svojoj karijeri nije nijednom oduševio, čak naprotiv, sa The Other Side of the Door mi je u solidnoj meri stao na žulj, pa nije ni čudo da mu je Prey atNight najsolidniji film. Čini se da je njegova namera bila ne samo rekreirati duh klasika (u čemu baš i ne može uspeti dalje od toga da napravi kopiju), nego i obilato ih citirati, pa tako u ovom filmu imamo sve i svašta – od Carpentera (Halloween, The Fog i Christine kao direktni citati) i Cravenapa do serijala Friday the 13th i The Texas Chainsaw Massacre, ali uklopljeno tako da ima vrlo malo smisla. Razočaranje je u tome što se reditelj sa svojom ekipom očito više zabavio igrajući se sa tehnikalijama, citatima, posvetama i kopiranjem nego što se mi možemo zabaviti gledajući nešto tako derivativno.




    0 0




    It is not hard to recognize a film by Arnaud Desplechin as it is set in his own universe full of recurring motives: first names like Ismaël, Ivan, Faunia and even Esther (here as a pseudonym), last names Vuillard and Dedalus, themes of diplomacy and espionage in the background, character motivation via broken family relations and loved-unloved son antics, manic pixie dream girls and mystery women popping out, locations of post-Soviet Tajikistan, different post-communist Eastern European capitols and Desplechin’s hometown of Roubaix. The trouble with Ismaël’s Ghosts is that the whole thing does not add up even with the structure of the film within a story about the title character (played by Desplechin regular Matthieu Amalric) trying to make one.

    Ismaël Vuillard is a filmmaker in personal and professional crisis, trying to wrap up the film that honors his brother Ivan (almost unrecognisably short-haired Louis Garrel), a diplomat that he presents as an unintentional rockstar spy while battling the titular ghosts. One of them is his real-life brother, as we learn a regular Quai d’Orsay official in Ethiopia, and the other is his wife Carlota, the daughter of his friend and mentor Henri Bloom (László Szabó), a woman he married when she was very young who disappeared two decades ago. Troubled, chain-smoking, heavy-drinking, pill-popping Ismaël is now in a relationship with intelligent, down to Earth astrophysicist and our occasional narrator Sylvia (Charlotte Gainsbourg), but it does not help him with his nightmares. The sudden appearance of Carlota (played by delightful Marion Cotillard) trying to get her spouse back derails his life completely so he goes full in his dead great-aunt’s house in his hometown while his producer friend Zwy (legendary Hyppolite Girardot) is chasing him and his actress Faunia (Alba Rohrwacher) haunts him in his dreams...

    It does not make much sense, does it? However, the reason Ismaël’s Ghosts was selected to open last year’s Cannes could not be clearer: with such stellar cast (in French context as well as global), it is really red carpet-friendly. The cast is probably the strongest reason that such a mess of ideas, recycled and under-developed, that pretends to be a film is still watchable, even in the re-edited, 20 minutes longer and tighter theatrical cut. (The festival version eluded me. Not sure if it is a bad thing, though.) And I thought that Michael Haneke’sHappy End was a bit off in the sense of blending the filmmaker’s earlier work together...

    Still, Desplechin did whatever he was doing here with commendable style. The dialogue has overly melodramatic tones throughout, but does not feel over-written. The score composed of original and source material is superb. And all those dollies, zooms, double exposures and rear projections simulate mystery and add a layer of drama very well and show that Desplechin’s ideas on the technical level are concise even when the ones on the narrative level are not. And even there one can find some enjoyable bits and pieces.

    In the end, maybe it is all autobiographical. Maybe he had to make this film to drive out his own ghosts. Certainly, it demands a re-watch, but I am not sure if it deserves it.


    0 0
  • 04/09/18--00:00: Ready Player One
  • kritika originalno objavljena na Monitoru

    2018.
    režija: Steven Spielberg
    scenario: Zak Penn, Ernest Cline (prema romanu Ernesta Clinea)
    uloge: Tye Sheridan, Olivia Cooke, Ben Mendelsohn, Lena Waithe, T.J. Miller, Simon Pegg, Mark Rylance, Philip Zhao, Win Morisaki

    Nemamo jednog Stevena Spielberga, nego barem dvojicu koji paralelno egzistiraju. Jedan je briljantni autor filmova za malu i nešto veću decu na kojima smo odrastali i on je odgovoran za Jaws, E.T, Indiana Jones serijal, Jurassic Park itd. Drugi je vešti autor ozbiljnih filmova za odraslu publiku često sa očitom političkom agendom kao što su Schindler’s List, Amistad, Saving Private Ryan, Munich... Međutim, jedno ne isključuje drugo, kao što se vidi iz Spielbergovog opusa s početka milenijuma gde su žanrovski filmovi bivali sve ozbiljniji po pitanju tema kojima su se bavili (premda je taj trend započeo već sa Close Encounters of the Third Kind), a filmovi smešteni u stvarni svet sve komičniji i igriviji sa nešto ozbiljnih pod-tonova. No dobro, neko više voli jedno, neko drugo, neko ne diskriminira, iako je Spielberg umeo tu i tamo da promaši i sa “ozbiljnim” i sa “neozbiljnim” filmovima, pa i sa onima između.

    Fakat je, međutim, da Spielberg već dugo nije bio ni tako igriv ni tako autorefleksivan kao što je to sada sa mega-spektaklom Ready Player One koji je mrak kino-dvorane ugledao tek nekoliko meseci nakon političko-biografske “oscarovske” drame The Post. Ready Player Oneće svakako obeležiti 2018. godinu kao jedan od većih “crowd-pleasera” i kao možda poslednji smisleni film pod-žanra na umoru – “young adult” distopije.
    Godina je 2045, a Columbus, Ohio je najbrže rastući grad na svetu, što i nije nužno pohvalno jer svet više nije naročito ugodno mesto, a Columbus raste u vidu favela gde se prikolice slažu jedna na drugu u visinu. Kako nam narator Wade (Sheridan) kaže, ljudi su jednostavno prestali pokušavati da reše probleme i počeli da ih nekako preživljavaju i zaobilaze. Međutim, jedna grana industrije je izuzetno profitabilna: virtuelna realnost, a kompanija koja je vlasnik najpopularnije igre Oasis (“u koju ljudi dolaze zato što tu mogu raditi šta god žele, a ostaju zato što mogu biti šta god žele”) je najveća na svetu. Vlasnik kompanije, vizionar i kreator Oasisa Jim Halliday (Rylance) je već nekoliko godina pokojni, ali je testamentom ostavio “uskršnje jaje” i tri ključa do njega i ko to nađe postaće novi vlasnik Oasisa i najbogatiji čovek na svetu.

    Dok dronovi raznose pice i igračku opremu u svetu sastavljenom uglavnom iz skršenih stvari iz našeg sveta, ljudi manično igraju Oasis, u njemu sklapaju poslove, zarađuju i troše virtuelni novac, a svet okolo se ruši. Pobeda u izazovu bi najviše odgovarala korporaciji IOI (Interactive Online Industries) koja u to ulaže i sredstva i opremu i ljudstvo da i faktički preuzme igru i njome vlada kao nekakvim Matrixom. Kompaniju inače vodi Nolan Sorrento (Mendelsohn), što je jedno od boljih i realističnijih imena za negativca u recentnoj istoriji.

    U Oasisu Wade je Parzival, jedan od lovaca-samotnjaka u potrazi za tragovima, poznavalac trivije o Hallidayu i redovni učesnik prve trke koja navodno vodi do prvog ključa. Njegov avatar je spretni emo-klinac. Njegov najbolji prijatelj u tom svetu je “monstrum nežnog srca” Aech (Waithe) kojeg u stvarnom svetu ne poznaje. Stvari se, međutim, menjaju kada Wade/Parzival upozna Art3mis/Samanthu (Cooke), kada slučajno ili kombinacijom znanja i lukavstva pronađe prvi ključ, postane “celebrity” u Oasisu i nađe se na meti Sorrenta i IOI-a.
    Priča nadalje simulira ne samo tok, već i celokupnu mehaniku video-igrica u kojima je grupa “kad se male ruke slože” pozitivaca na stalnom udaru mašinerije negativaca, između Wadea i Samanthe se razvija ljubavna priča, a lagano patetični kraj je razvučen više nego što je to potrebno. Gluma je na visini zadatka, a glavni posao je napravljen sa samom podelom. Tye Sheridan (Mud, Joe, X-Men: Apocalypse) i Olivia Cooke (Me and Earl and the Dying Girl) svakako se nalaze među vodećim glumcima svoje generacije, Ben Mendelsohn je odličan izbor za ljigavog, korporativnog negativca, Mark Rylance kao još jedno Spielbergovo otkriće (Bridge of Spies) sjajno pogađa autistično-geekovsku notu koja krasi Hallidaya, a Simon Pegg ima vrlo dobru epizodu kao sarkastični kustos Hallidayevog virtuelnog muzeja.

    Međutim, ono po čemu ćemo pamtiti Ready Player One nije usko povezano za filmsku umetnost. Da, film izgleda odlično sa svojom animacijom, i to u 3D (što je iz mojih skeptičnih usta prilična pohvala), šaren je, dinamičan i akcija retko prestaje. Ali ono po čemu će se film pamtiti su obilje referenci na pop-kulturu od kasnih 70-ih do ranih 90-ih kada je kultura video-igara doživela najveći uspon. U knjizi ih ima još i više, a film bi trebalo pogledati i po nekoliko puta da bi se sve pohvatale. Navešću samo neke: King Kong, Star Wars, Star Trek, Robocop, Zemeckisova (Rubikova) kocka, DeLorean iz Back to The Future, Interceptor iz Mad Max, Fallout, Alien, pop i rock hitovi 80-ih od Tears for Fears preko Van Halena do Twisted Sister, a ceo jedan izazov je smešten unutar Kubrickovog filma The Shining. Čak je i ultimativni “quest” referenca na “uskršnje jaje” kao pojam iz “gamerske” istorije.

    Većina tih referenci se pojavljuje tek na blic i sasvim su na mestu u jednom izmišljenom svetu gde sve može, a jedna od znakovitijih je i Jurassic Park. Spielberg, dakle, ne odaje počast svojim prijateljima, nego citira i samog sebe. To se već može protumačiti kao autorefleksija: jasno je da on sebe i svoju generaciju filmaša vidi kao vizionare ne mnogo različite od Hallidaya, pa se, kao i Halliday, pita nije li i on svojim kultnim delima doprineo uspostavi nekog virtuelnog sveta koji menja realni. Pametniji ćemo postati kada, kao filmski likovi, zaključimo da se ta dva sveta dopunjuju i da su nužni jedan drugom.




    0 0
  • 04/11/18--00:00: Gringo
  • kritika originalno objavljena na DOP-u

    Podsetimo se, pre 17 godina mrak kino-dvorana je ugledao film The Mexican, krimi-komedija u režiji Gorea Verbinskog sa Bradom Pittom, Juliom Roberts i Jamesom Gandolfinijem u nosećim ulogama. Blesavi zaplet se vrteo oko toga da je nespretni i malerozni sitni krimos poslan u Meksiko da pokupi i preko granice vrati naslovni antikni revolver i time otkupi svoj život od mafijaškog bossa kojeg je svojom nepažnjom spravio u zatvor. Stvari, naravno, nisu išle po planu i sve se pretvorilo u “clusterfuck” da njega jure svi živi, između ostalog i gay plaćeni ubica koji je oteo njegovu curu sa kojom krimos ima turbulentan odnos koji je razlog mnogim nevoljama. Bio je to osrednji film, u suštini neautentičan, derivativan, pun kulturno neosetljivih šala na račun Meksikanaca, ali solidno zabavan i pratljiv do te mere da je uprkos laganom podbačaju na kino-blagajnama u neku ruku obeležio početke Div-X kulture.

    Gringoje njegov savršen “companion piece”. Ne “update”. Ne nastavak. Baš prateći film koji 2018. godine izgleda isto kao što bi izgledao i 2001: osrednje, neautentično, derivativno, malo “humorno”, malo “napeto”. Opet imamo situaciju u Meksiku koja se pretvara u “clusterfuck”, samo što umesto američkog krimi-miljea imamo korporativni: u centru priče je pomalo naivni zaposlenik kome se smeši otkaz dok njegovi korumpirani šefovi muljaju, pa je smislio da lažira otmicu i makar naplati nekakvu otpremninu, a sve, logično, odlazi u vražju mater pa se u poteru uključuju i karteli i dvostruki agenti i na pare alavi klinci koji drže ušljivi motel i američki turisti na naizgled nepovezanoj švercerskoj misiji i bivši komandos koji je navodno promenio svoje nazore, ali nije izgubio veštine. Reč je o gledljivom, solidno zabavnom i kompetentno režiranom filmu koji u svom “genetskom kodu”, kao i The Mexican, ima beskonačno razvodnjene kopije “lakšeg” Tarantina i Guya Ritchieja, te zvučnu glumačku postavu.

    Gledanje filma zapravo ima više smisla nego bilo kakvo prepričavanje radnje, za šta treba pohvaliti reditelja Nasha Edgertona, nekadašnjeg glumca i kaskadera kojem je ovo druga režija. Njegov jedini propust je možda potpuno nepotrebna uvodna scena koja čak ni ne radi kao “udica”, a prvu trećinu filma šalje u “flashback” da bi se onda ponovila iz drugog ugla. A-ha momenat tu i nije baš naročito jak, upravo smo videli kako se sve to odigralo – na jedini način kako je moglo. Ono po čemu je Gringo sasvim solidan film je i napeta akcija pametno tempirana kroz film, a za pohvalu je naročito izrazito precizna montaža Lukea Doolana, Davida Renniejai Tatiane S. Riegel (poznate po sjajno obavljenom poslu u filmu I, Tonya).

    Glumački je Gringo takođe solidan, ali hajdemo reći da to nije neočekivano s obzirom na glumačka imena s kojima Edgerton raspolaže. Brat Joel već ima epitete versatilnog i pouzdanog glumca, s tim da Rich ne spada u njegove najinspirativnije likove. Charlize Theron u retkim trenucima kada se od njene Elaine ne zahteva prostačenje sasvim je solidna kao karijeristkinja koja ne preza ni od čega na putu uspeha. David Oyelowo ovde igra kontra svog uobičajenog tipa stoičkih boraca, pa kao komičar ponekad pogađa, a ponekad promašuje kao naivni cendravac kojeg je život preveslao. Sharlto Copley briljira kao ludi komandos, što je i inače njegov tip uloge u američkim filmovima. Utisak popravlja plejada epizodista, od odlične Amande Seyfried kao simpatične cure Sunny, preko vrlo solidne Thandie Newton i uvek pouzdanog Yula Vazqueza, pa do sasvim neočekivane epizodice Paris Jackson, kćeri Michaela Jacksona.

    Problem je, međutim, u scenariju. Prvo, likovi su tanki, a najčešće i karikaturalni. Tako je Rich stereotipni ljigavi šef koji se sprema da izda svog prijatelja, a Elainino odsustvo empatije je samo po sebi pretvara u lik na rubu psihopatije, pa je njen prostakluk i kurvarluk u suštini nepotreban, da ne pominjemo onu scenu njenog nervnog sloma sa plakanjem u autu koja joj nevešto pokušava udahnuti ljudskost, dok začudni momenat da je mafijaški boss opsednut sastavom The Beatles ne spada u red najuspešnijih. Drugo, i najverziraniji majstor od reditelja (a Nash Edgerton to nije, ma koliko se trudio) bi se namučio kako izvesti da gledaoci znaju da protagonistu žena vara i s kim, a da on to tek saznaje. Ovde to deluje zaista nespretno.

    Treće i konačno, jedno je staviti do znanja da ti se živo fućka za političku korektnost, a drugo je to udariti na sva zvona i zapravo je namerno rušiti na svakom koraku. To čak nije ni “southparkovski”, to je jednostavno nedoraslo. Dobro, falš-španjolski kojim pokušavaju da govore Amerikanci se može tumačiti i kao sprdnja sa njihovim ignorantskim stavom prema drugim kulturama, kao što je imitacija gluvo-neme osobe koju izvodi najnegativniji lik u filmu potpuno u skladu sa njegovim karakterom. Kap koja preliva čašu su dve nevezane metafore sa gorilama koje se serviraju liku koji je, po akcentu se tačno čuje, afrički imigrant. Nema veze ko ih i iz kojeg razloga servira, za takvom provokacijom nema potrebe.

    Vredi li i pored toga pogledati Gringa? Kako se uzme, odnosno koliko vam prežvakanost priče kao takva smeta. U kućnim uslovima, ovo je jedan od onih filmova koje se gleda s pola mozga, sendvičem u jednoj ruci i pivom u drugoj. Uostalom, ovo je Amazonova produkcija, pa će mu kućni video biti glavni medij. Za kino je već potrebno naoružati se većim količinama kokica i gaziranog pića jer bez toga film ima jako malo smisla.


    0 0


    Remember those “sexy” mystery thrillers based on cheap psychoanalysis and, generally speaking, bogus psychology riddled with the clichés of genitalia symbols serving as their foundations? They might have emerged in the late 70’s, reached their peak in the 80’s and continued to drag through the 90’s, finally moving to the new natural habitat on cable TV and video platforms in the new millennium. They were usually cheap and trashy, but still fun enough to give them a chance. And if they were done with skill and zest, like those directed by Brian de Palma, they could be watched repeatedly both as guilty pleasures and as exercise in style.

    It is a bit of a surprise that the French director François Ozon, known for his knack both for mystery thrillers and fearlessness to tackle the topics of sexuality while remaining light-hearted in tone, had not taken such a project before. And with Double Lover, a loose adaptation of Joyce Carol Oates’ pulp novel Lives of the Twins, he goes all in, playing with mirrors, off-kilter framing, split images and architecture porn in a manner that could be described as frigid chic. Ozon approaches the depths of camp, but keeps the film above the surface, while keeping the whole thing just the right nuance of weird.

    The film opens with an unnecessary shot of a young woman getting her hair cut short probably because opening it with the following shot of a stretched vagina for the gynecological exam transforming into a vertically-set eye would be a bit too much. We are introduced to the same young woman named Chloé and played by the titular star of Ozon’s Young and Beautiful, Marine Vacth, complaining about abdominal pain. Since the reason for that cannot be found anywhere in her body, it is ruled psychosomatic, so Chloé is being advised to try going to psychotherapy with Dr Paul Meyer (Belgian actor Jérémie Renier, seen often in Dardenne brothersfilms). After a number of sessions, her pain is deemed cured, she falls for her therapist, he falls for his patient and they move in together.

    But one day, coming back from her work as a part-time guard at modern art museum, she sees him with another woman outside his former office. Back home, she finds his old passport with another surname and old photos of two identical-looking children. He denies everything, from being there to not being the only child, so she begins her own investigation by getting an appointment there under a false name. The new therapist in Paul’s old office introduces himself as Louis (also Renier), Paul’s twin brother. However, his methods are a bit different: he berates and borderline rapes his patients, but Chloé falls for him too, while her mind dives deeper and deeper into chaos.

    As we know, she is not the most reliable narrator in the world, so everything that ensues – love triangle and even threesome with the twins, reversion of roles in sex in a particular scene with a strap-on, nightmares, the return of the abdominal pain, pregnancy, her cat, Louis’ cat, “crazy cat lady” neighbour, secrets of the past... – can take part both in reality and in dreams. Who is gaslighting whom? Is Louis real or just a figure of imagination? If so, whose – hers or Paul's? All we know is that there is more than we are able to see on screen in carefully arranged scenes followed by Philippe Rombi’s brilliant score cues.

    The silliness of the source material maybe calls for a filmmaker who would make it downright bizarre fest, like Almodovar, but Ozon follows some other cues. The plot closely resembles Cronenberg’sDead Ringers and Ozon is also not afraid to play with body horror, so here is the first hint. Then, there are traces of Hitchcock via de Palma like in much of Ozon’s work in the mystery and thriller field, here spiced up with Rosemary’s Baby-era Polanski and dream / nightmare logic of David Lynch. With intelligent casting (Jaqueline Bisset’sdouble role is a bonus) and directing the actors away from their usual types (Renier’s proletarian appeal is being transformed into something more sophisticated, still on the line of machismo and in the case of Louis, with a note of psychoticism) and past their limitations (that goes for Vacth, a former model), Double Loversimply works because it does not take itself too seriously. It might be superficial, but it is fun and well done one.


    0 0
  • 04/16/18--00:00: You Were Never Really Here
  • kritika originalno objavljena na Monitoru


    2017.
    scenario i režija: Lynne Ramsay (prema noveli Jonathana Amesa)
    uloge: Joaquin Phoenix, Judith Roberts, Ekaterina Samsonov, Alessandro Nivola, Alex Manette, John Doman, Frank Pando

    Malo je filmaša koji su zaista sposobni ispričati priču koristeći se skoro isključivo audio-vizuelnim sredstvima, koristeći se sa malo do nimalo dijaloga. Lynne Ramsay je jedna od njih. Njena karijera nije impresivna brojem naslova, You Were Never Really Here joj je tek četvrti dugometražni film, ali njeni prethodni radovi, jedan do drugog zaokruženi arthouse filmovi i noseći stubovi kinematografije neprijatnog, glasno govore sami za sebe: Ratcatcher(1999), Morvern Callar (2002) i We Need to Talk About Kevin(2011). U njima je ispričano sve što treba biti fotografijom, muzikom, dizajnom zvuka i montažom, likovi zaista govore kao osobe koje žive tim životima, ne objašnjavaju nam zaplet. Za beskompromisnu autorsku ličnost Lynne Ramsay indikativni su projekti od kojih je odustala: Jane Got a Gun (2015) i The Lovely Bones (2009), a razlog je u oba slučaja bio isti – kreativne razlike sa producentima.

    S tim u vezi, u rukama nekog drugog, You Were Never Really Herebi bio možda generički, možda limitirano inovativan, ali svejedno žanrovski standardan triler osvete. Ovakvu sporu vožnju po mračnim koridorima ljudske psihe bi, osim Ramsay, slično efektno mogli uraditi jedino možda Paul Schrader, Martin Scorsese, Paul Thomas Anderson i Nicolas Winding Refn. Vratićemo se kasnije i na njih.
    Naš (anti-)junak Joe, u kojeg potpuno uranja jedan od najboljih “method” glumaca današnjice Joaquin Phoenix skriven iza neuredne, duže kose, zarastao u bradu i opremljen robusnim telom sa nešto nehajnog sala, “enforcer” je za privatnog detektiva Johna McClearyja (Doman) i specijalista za pronalaženje i spasavanje izgubljenih devojaka koje su upale u nevolju. Inače je vojni veteran sa traumama sa pustinjskog ratišta (Irak ili Afganistan, svejedno) i traumama iz detinjstva (što vidimo u izuzetno kratkim i precizno montiranim flashback scenama) koji posluje isključivo sa gotovinom i preko posrednika Angela (Pando), nasilja se ne boji, a kao oružje preferira čekić. U slobodno vreme se brine sa svoju demencijom načetu majku (Roberts) u kući u Queensu i kontemplira samoubistvo.

    Slučaj koji će promeniti sve je pokušaj spasavanja trinaestogodišnje Nine (Samsonov), kćeri senatora Votta (Manette) koja je navodno pobegla iz kuće i locirana je u vili u centru koja služi kao “igralište” u ringu maloletničke prostitucije. Kako se bliže izbori na kojima je on u kampanji za reizbor guvernera Williamsa (Nivola), Votto tvrdi da želi diskreciju kakvu ne bi imao da slučaj rešava policija. Jednom kada Joe izvuče Ninu iz pomenute kuće, stvari se okreću naopako, ring se pretvara u političku zaveru, a krvavi obruč u kojem ginu svi umešani se steže oko Joea.
    Priču bez gubljena vremena izvlačimo iz detalja koje nam Ramsay pokazuje, a predložak koji liči na poveznicu između Taken serijala i Bessonovog hita Léon: The Professional ovde izgleda sasvim drugačije. Autorica se ne ustručava da prikaže brutalno nasilje, ali to čini elegantno, slikajući ga kroz ogledalo ili objektiv kamere za prismotru i dajući nam ga post festum. To važi za akciju spasavanja, dok još dva-tri ubistva Joe izvede u deliću sekunde u toku obračuna u kojem pratimo uglavnom njega, zlikovcima se može pripisati još jedno u kadru, a ostatak leševa sa posledicama nasilne smrti Joe “samo” pronađe. Čak i obavezna, žanrovski folklorna scena u kojoj junak “vida svoje (površinske) rane” ovde izgleda potpuno drugačije nego u bilo kojem filmu koji ste videli.

    Jasno nam je da se Joe ne snalazi u ovom svetu (odnosno da se snalazi onako kako mora, a nije mu prijatno), ali vrlo je verovatno da se takav, oštećen i naprasit, ali ne i zao i bezdušan, ne bi snalazio ni u jednom. U ubijanju ne uživa, čini to utilitarno, a njegove pripreme su nalik ritualima kojih se drže sportisti i umetnici pre nego što započnu sa poslom. Njegov život je košmar, a za samoubistvo nema moralnu slobodu, pa svoje pokušaje prekida tik pred finalizacijom čina. To najbolje vidimo u najpoetičnijoj sceni nestandardne, “vodene” sahrane njegove majke u novijoj filmskoj istoriji koja se pretvara u viziju i fantaziju zbog koje Joe odustaje od svog nauma.

    Lokacije New Yorka i okolice, te košmarnost svega viđenog, jasna su asocijacija na Scorseseov Taxi Driver za koji je scenario napisao Paul Schrader zapisujući svoje alkoholičarske košmare, s tom razlikom da Ramsay ne koristi pomagala poput naratora i zapravo elegantnije izlaže fragmente Joeove psihe. Kritičari su već pohitali da filmu zalepe baš tu etiketu, mada se poveznice mogu povući i sa Schraderovim filmom Hardcore (milje pedofilije), te brojnim trilerima osvete i iskupljenja iz 70-ih, 80-ih i 90-ih godina prošlog veka, dok se stilizacija u određenoj meri oslanja na Refnov Drive, a svet deli sa sjajnim Good Time braće Safdie sa kojim je You Were Never Really Here“podelio” i pozornicu za premijeru, Cannes.
    S tim u vezi, zanimljivo je da je film na premijeru stigao nedovršen, selektori su pogledali grubu verziju i pokazali “dobru veru” da će sve biti u redu. Na koncu, nedostajala je samo odjavna špica, a očekivalo se da će premontirana, dovršena verzija izaći u distribuciji. Kako nisam video tu festivalsku verziju, ne bih se upuštao u to koliko ova koja trenutno igra u kinima od nje odstupa. Posao dodatno otežava i taj fragmentirani, eliptični stil pripovedanja, ali upravo on je razlog da se film gleda bez daha.

    Poveznica, pak, sa Paulom Thomasom Andersonom je dvostruka. Ona očita je Joaquin Phoenix koji je sa Andersonom radio na filmovima The Master i Inherent Vice. Možda je zbog ratnog i PSTP-ovskog “pedigrea” The Master tu ipak nešto bolja asocijacija, ali oba Andersonova filma su se u velikoj meri, ako ne i potpuno, odvijala u de-strukturiranim umovima Phoenixovih likova, što je slučaj i sa You Were Never Really Here. Drugu poveznicu ne vidimo, ali je čujemo – originalna muzika Jonnyja Greenwooda, ovog puta oslonjena na sintisajzere, koja se sjajno uklapa i u odabranu i dodatno obrađenu muziku koju čujemo na radiju u vožnji ili kao pratnju snimcima sa kamera za prismotru (to je tek posebna poslastica u smislu finese – ta muzika zvuči kao da se upravo pušta sa korištenog CD-a), nego i u inače impozantnu zvučnu shemu gradske vreve, razgovora slučajnih prolaznika, televizijskog programa i, povremeno, preteće tišine.

    U svakom slučaju, You Were Never Really Here je film o kojem ćete još dugo razmišljati i koji se urezuje u pamćenje, bilo svojom preciznom izvedbom (montaža Joea Binija je, da istaknemo još jednom, vrhunska), bilo originalnošću i apsolutnom samouverenošću sa kojim Lynne Ramsay pristupa materijalu. Jedino pitanje je, međutim, je li to trebalo baš tako ili bi poneki žanrovski mehanizam više dobro došao u ovom inače žanrovskom materijalu. Autorica to pitanje očito nije postavila, nju nije briga ni za šta osim za svoju viziju.





    0 0
  • 04/18/18--00:00: A Quiet Place
  • kritika originalno objavljena na DOP-u

    Horor je vrlo zahvalan žanr. Publika ga voli jer se bavi večitim temama straha za vlastiti život sa kojima se može povezati gomila drugih tema. Trpi citate i sam je citatan, pa je moguće raditi inovacije na planu žanrovske mehanike. Lako ga je “preobući” i postaviti u različite vremenske okvire. Pogodan je za kombinaciju sa SF-om, trilerom, komedijom, dramom... A i najčešće je jeftin za produkciju, pa ga producenti vole jer zarade na hororima znaju biti desetostruke u odnosu na uloženo. U poslednje vreme najmanje jedan horor obeleži filmsku godinu: It Follows, The Witch, Get Out... Ove godine će to biti A Quiet Place, jedan izuzetno pažljivo urađen horor u svim segmentima kojem je uspeh na kino-blagajnama zagarantiran.

    “Set up” nije ni najmanje nov, zapravo je reč o reciklaži 28 Days Later... i sličnih postapokaliptičnih filmova gde su (živi i zdravi) ljudi lovina monstrumima. Ovde imamo džinovske insektolike vanzemaljce koje privlači svaki zvuk jači od prirodnog šuma, a komparativna prednost ljudi je u tome da su ta bića slepa, pa im se mogu u tišini odšunjati i uteći. Čak je i uvodna sekvenca posete familije lokalnoj radnji uz karticu teksta koja samo daje vremenski okvir “89. dan” prilično tipična za sve Walking Dead i slične varijante, majka i dvoje dece uzimaju (tuđe) lekove na recept, alat i potrepštine dok ne dođe otac i kaže da će se uskoro smračiti i da je vreme da se ide doma. Na starim novinama piše “Zvuk je!” na naslovnici na kojoj imamo sliku bića koja teroriziraju Zemlju. Najmlađi sin će zgrabiti igračku koju će mu otac (John Krasinski) oduzeti zbog buke koju ona pravi, ali će mu je starija, gluvonema sestra (sjajna mlada glumica na znakovnom jeziku Millicent Simmonds koja je debitirala prošle godine u filmu WonderstruckTodda Haynesa) dati, što će dečaka odvesti u pogibiju na putu kući kada je jednom uključi.
    Već tu imamo dve stvari po kojima A Quiet Place odskače. Prva je jeziva mirnoća na kojoj Krasinski u funkciji reditelja (reč je inače o poznatom televizijskom glumcu-komičaru kojem je ovo treća režija nakon obećavajućeg prvenca Brief Interviews with Hideous Men po motivima proze Davida Fostera Wallacea i bezoblične indie drame The Hollars) insistira. Znamo da je to samo zatišje pred buru, ali svejedno “kupujemo” u potpunosti. Druga stvar su dvostruke implikacije hendikepa: sa jedne strane, devojčica ne može znati koliko buke radi, dok je sa druge celoj familiji otvoren kanal za komunikaciju kroz znakovni jezik koji svi znaju. Ta komunikacija je možda pojednostavljena, ali je makar tekuća. Dodajmo na to komparativnu prednost izbora Millicent Simmonds koja ne glumi hendikep koji se i ne može do kraja odglumiti, već sa njim živi.

    Priča se nastavlja godinu dana kasnije. Majka (odlična Emily Blunt) je u visokoj trudnoći, a familija živi na farmi u tišini, komunicirajući sa susedima pomoću svetlosnih znakova. Otac ima dve opsesije: da preko radio-stanice stupi u kontakt sa preživelima na drugom kraju sveta i da konstruira funkcionalni slušni aparat za kćer. Nijedna od te dve stvari mu ne uspevaju, ali će se druga pokazati vrlo bitnom. Dok se majka sprema na porod, otac preživelog preplašenog sina (Noah Jupe iz Suburbicona) vodi na ribolov, a kćerka se, iznervirana odbijanjem i shrvana krivicom, iskrada iz kuće i odlazi na bratov grob. Majka slučajno proizvede buku, jedan od insektoida je locira, pa počinje akcija koja se bez daha i predaha odvija do kraja filma.

    Film sa tako intrigantnom premisom da se sve mora odvijati u tišini se u izvedbi mora zasnivati na dizajnu zvuka, na veoma tihim, a opet distinktivnim šumovima bosih nogu po pesku, po kućnim podovima, povetarcem koji se pretvara u vetar, grančicama koje pucketaju, hukom reke i vodopada i to ovde umnogome funkcionira apsolutno savršeno jer je celi taj tihi svet pažljivo osmišljen. To se prenosi i na vizuelni nivo: peščane staze za hodanje itekako imaju smisla, lokacije ruralnih predela savezne države New York su impozantne, a enterijeri detaljno rekreiraju kulturu “preppera”, onih što se pripremaju na smak sveta. Takođe, smanjene mogućnosti za razgovor teraju Krasinskog da pokaže ono što bi inače mogao kazati kroz usta svojih likova (novinske naslovnice, beleške, otvorene knjige), a ona novinarska da slika govori više nego 1000 reči tu nije bez vraga. Trudnoća i porod su tu zanimljivi dodaci, posebno zbog činjenice da novorođenčad niti shvataju niti poštuju koncept tišine, što će se pokazati važnim na jednoj tački zapleta. U prednost filma se takođe može ubrojiti i vrlo uverljiva familijarna dinamika između likova, a činjenica da su John Krasinski i Emily Blunt u braku i van ekrana tome samo govori u prilog.
    Doduše, film će nas malo izneveriti time što nam neće prikazati porod već ranjene žene koji ona mora izvesti u tišini, što je izazov koji Krasinski i njegovi ko-scenaristi, horor-štanceri Bryan Woodsi Scott Beck nisu bili spremni prihvatiti. Takođe, obilata upotreba originalne muzike koja treba zakrpiti “rupe” u zvučnom zapisu nastale zbog premise apsolutne tišine pokazala se preteranom i pogrešnom, naročito kada nam gudači najavljuju “jump scare” momente, ali takva pompa u soundtracku je tipična za Michaela Baya koji je na ovom filmu jedan od producenata. To su sve legitimne zamerke koje će naći neko kome je posao da ih traži, ali je, sve u svemu, A Quiet Place kao žanrovski film u smislu inovativnosti i obrade, izuzetno dobar.

    Toliko dobar da će gotovo svima promaći koliko je ovaj film zapravo zao, odnosno kakvu zaumnu desničarsko-konzervativnu agendu propagira. Opet ništa čudno za Baya, ali nije on tu jedini krivac. A tu imamo očite stvari kao što su survivalizam, “family values” u smislu tvrdog patrijarhata – pater familias kojeg svi slede i žena-majka koja sa trbuhom do zuba obavlja kućanske poslove, te, na koncu, na nos nabijeni “pro life” stav (jer ko bi normalan radio na produženju vrste u okolnostima apokalipse). Kad zagrebemo ispod površine (pazi spoiler!), onda nije nimalo slučajno da su naši filmski monstrumi na pola “xenomorphi” iz Aliena, a na pola džinovske bogomoljke, da, one bube kod kojih ženke proždiru mužjake. Onda nije čudno da su u horor-filmu sa tako niskim “kill countom” sve tri “on screen” žrtve muškarci: dečak za čiju je smrt su-odgovorna njegova sestra, odrastao muškarac koji se žrtvuje ne bi li zaštitio familiju i starac koji se ubija shrvan tugom što je njegova žena poginula (van ekrana) verovatno usled nepažnje ili se ubila iz slabosti. Na koncu, i kraj koji je omaž Alienovom nastavku Aliens u kojem se bori žena protiv žene, majka protiv majke (ma koliko poslednji kadar filma bio efektan i napaljiv) nudi lažno osnaživanje žena kroz patrijarhat: sledeći ono što ju je muž / otac naučio.




    0 0


    North Atlantic, 1914. As the Great War is about to begin with its bloodshed, a young weather scientist is taking his post on an inhabited island for the period of one year. Since his predecessor is nowhere to be found, and the only other human on the island is a lighthouse technician named Gruner (Ray Stevenson, glimpsed in Thor films) gone (slightly) mad, it seems it is going to be a long year with not so much work to keep him busy and with his collection of books and his log as the only company. What our civilized nameless hero played by David Oakes (of TV series The Borgias fame) does not know yet, is that the island is infested with amphibian humanoid creatures swarming at night and attacking both him and Gruner. Two men must form an alliance in order to survive, but it is more complicated than it seems.

    Written by Jesús Olmo (known for 28 Weeks Later...) and Eron Sheean and based on Albert Sanchéz Pinol’sSpanish-language novel of the same name, Cold Skin is a modestly budgeted Spanish-French co-production filmed in English with intentions of global appeal. The film was directed by one of the later-stages members of New French Extreme Cinema movement, Xavier Gens who made his name with his debut Frontier(s) in 2007. only to fall into the pattern of international mediocre genre filmmaking with computer game adaptation Hitman (2007), post-apocalyptic jump scare-fest The Divide (2011) and yet another exorcism-themed movie The Crucifixion (2017). With Cold Skin, Gens was more lucky than skillful to come at the same time as Guillermo Del Torro’sThe Shape of Waterand, sharing the topic of romance between humans and amphibians, to serve as its companion piece.

    The trouble is that the film goes nowhere fast just as soon as the two men team up to shoot the creatures from the top of the lighthouse. They are both one-dimensional characters, with our hero being somewhat humane and scientifically curious regarding the creatures and Gruner being a misanthropic madman, speaking of himself in third person and having openly genocidal tendencies while keeping one female creature as his pet and sex slave. The endless shoot-outs night after night with always the same type of dynamics between two of them wears out its welcome pretty quickly, while the plot developments towards the end of the film do not help much.

    The most intriguing part of the film, the creatures, are not being explored in any way even if the writers and the director have one specimen on disposal throughout the film. That female named Aneris and played by underused Aura Garrido might be the most interesting and complex character in the film, but is demoted to the point of conflict between the two “frenemies” and even the duality of romance and sexual exploitation serves only to make their personalities more apart from one another.

    The context of WWI stays completely unused for other purposes than to show us an array of equipment and weaponry from that period of time, so the story could theoretically have taken place anytime between Columbus and early Cold War. There is a metaphor of colonization and exploitation somewhere (the same type of questions “are they humans or are they animals” were popping out in the racial theories from that period of time), with the WWI being the last colonial war, but here it is a long shot.

    Visually, however, the film looks nice, with compelling special effects and intelligent creature design. Cold Skin also profits from location shooting on the black rocks of Lanzarote and Iceland and the cinematography by Daniel Aranyó and production design by Gil Parrondo belong to a better piece of filmmaking than this one.


    0 0
  • 04/23/18--00:00: Downsizing
  • kritika originalno objavljena na Monitoru

    2017.
    režija: Alexander Payne
    scenario: Alexander Payne, Jim Taylor
    uloge: Matt Damon, Christoph Waltz, Hong Chau, Kristen Wiig, Rolf Lassgard, Udo Kier, Jason Sudeikis, Neil Patrick Harris, Laura Dern

    Uz ime Alexandra Paynea se vezuju realistični portreti važnih društvenih tema u izbalansiranom tonu između komedije i drame u kojima dominira čisto ljudska perspektiva. Filmovi kao što su Citizen Ruth, Election, About Schmidt, Sidewaysi Nebraska. S tim u vezi, njegov najnoviji film naslova Downsizing je budio očekivanja u pravcu “dramedije” indie stila o, recimo, otpuštanju, bilo iz perspektive dobrog šefa koji to teška srca radi, bilo iz perspektive sredovečnog radnika koji mora nanovo ustrojiti svoj život i snaći se u novonastaloj situaciji. Jasno nam je, međutim, da tako nešto nećemo dobiti još sa prvom sekvencom u kojoj nam se podastire scenario po kojem su norveški naučnici alternativne sadašnjosti ili (vrlo) bliske budućnosti otkrili rešenje za problem prenapučenosti Zemlje i “karbonskog traga” koji ljudska vrsta u post-industrijskom konzumerističkom svetu ostavlja za sobom – smanjivanje ljudskih jedinki na visinu od, u proseku, 13 cm.

    Ima to neku svoju logiku: čovek te veličine neće imati potrebe za životnim prostorom većim od jedne sobe po današnjim merilima niti za količinom hrane koju današnji čovek proždire, pa će samim tim konzumirati manje energije (iz kakvih god izvora) i proizvoditi manje otpada. Po zakonu brojki bi imovina koju ima u “svetu velikih” značila višestruko više u svetu smanjenih, pa je logično za očekivati da dobar deo onih koji se za takvo šta odluče ostatak života provedu u dokolici samo na osnovu ušteđevine i prodate imovine iz prošlog života. Logičku rupu da bi smanjeni ljudi bili na većem udaru elemenata i grabljivica (zamislite da, recimo, vidite štakora koji vam izgleda veliki kao slon) su Payne i njegov ko-scenarista Jim Taylor nekako zakrpili, ali se sa jednom drugom, da određena roba, na primer tehnika, smanjenih dimenzija može koštati i više nego ona normalne veličine, nisu niti pozabavili.
    Naš junak je “payneovski” obični čovek iz Omahe u državi Nebraska (odakle je i sam Payne) koji se u životu nije baš najbolje snašao. On se zove Paul Safranek i igra ga Matt Damon. Želeo je da postane hirurg, ali ga je u tome sprečila majčina bolest, pa je postao radni terapeut. On bi svojim životom još bio zadovoljan da njegova žena Audrie (indie glumica Kristen Wiig) nema nerealne snove o luksuzu i boljem životu. Zato mu se smanjivanje i čini kao solidna opcija ne samo zbog reklame koja mu se servira, a koja izgleda kao karikatura reklame za kuće u predgrađu 50-ih godina prošlog veka (u kojoj igraju Neil Patrick Harris i Laura Dern, urnebesno), već i zato što je njegov drugar (Sudeikis) na taj način rešio sve probleme.

    Pičvajz, međutim, nastaje kada se Audrie predomisli usred procesa, a Paul osvane sam u smanjenom svetu i sa (jako) smanjenim sredstvima, pa umesto kuće dobije jedino garsonjeru i umesto dokoličarenja mora da radi da bi preživeo. Što će reći, kakav je gubitnik bio u stvarnom svetu, takav je i u koloniji smanjenih ljudi. So na ranu mu sipa i prvi sused, srpski muljator Dušan Mirković (igra ga Christoph Waltz sa generičkim ruskim akcentom) koji živi raskošno, ali će mu Dušanova čistačica, u pređašnjem životu vijetnamska disidentkinja Ngoc Lan Tran (Hong Chau čiji akcenat treba biti komičan, ali izaziva nelagodu po osnovama rasizma) pokazati da on u životu nije tako loše prošao, naterati ga da pomaže drugima i da promeni svoje nazore…

    Ovakav materijal kao da traži reditelje drugačijeg profila i ostaje nam da zamišljamo šta bi od toga napravili Spike Jonze, Michel Gondry ili Charlie Kaufman koji se ne samo snalaze, već i uživaju u stvaranju uvrnutih, alternativnih svetova. Na tom polju Payneu nekako i ide, prema je ironično da film naslova Downsizing bude njegov najraskošniji projekat, interesantno dizajniran i pun zgodnih, dojmljivih efekata koji skupljaju humorne poene na razlikama između “velikog” i “malog” sveta.
    Payne takođe uspeva da provuče i nešto svoje filozofije pristojnosti i humora na temu provincijalne malograđanštine na početku filma (recimo ona pasaža sa pijancem u kafani koji zaziva diskriminaciju smanjenih je sasvim na tragu provincijalnog populizma koji je zavladao Amerikom i istokom Evrope), što Payne čini iz insajderske pozicije, pa to nije ni vulgarno, ni kultur-rasistički. Nešto poena će Payne ubrati inteligentnom opservacijom da lako rešenje nije uvek pravo i da nikad nije kompletno – kriza srednjih godina pogađa i velike i male ljude sličnom žestinom, kao i da stvari koje čine da svet funkcionira nisu uvek naročito vidljive i još manje su moralne. Kao i u našem svetu, i u smanjenom će profitirati muljatori, dok će prljave poslove obavljati sirotinja i ilegalni migranti nastanjeni dovoljno daleko da ne bi narušavali sliku idile.

    Problem je, međutim, to što je film pun potrošenih klišea u smislu mehanike, a istovremeno meandrira kada je reč o temama, dok su mu likovi plošni, karikaturalni ili odveć dosadni da bi držali pažnju i da bi satira uspela. Kapetan kojeg igra Udo Kier, recimo, ne može na duže staze podići tempo filma, a ne može, realno, ni Christoph Waltz. Lik vijetnamske disidentkinje je suviše karikaturalan da bi ga prihvatili, pa makar i kao Paulovu novu simpatiju, a sam Paul je jednostavno bezličan i baš nas briga za njega. Dodajmo tu i tupavu, neuverljivu romansu i razvučeno trajanje koje često otpada na prazan hod i eto razloga za zaobilaženje ovog filma u širokom luku.

    Tematska nekonzistentnost je tek priča za sebe. Payne je ranije znao da žonglira sa više tema i pitanja i da ih uklopi u svoj “low-key” filmski svet, Nebraska je sjajan primer za to. Možda je problem sa Downsizingom to što nije “low-key”, pa samim tim ne leži njegovom autoru koji je tek ponekad na tragu nečega. Možda ponajviše sa opaskom da je šteta koju smo već napravili tolika da prostim smanjivanjem neće biti rešena.